ملا صدرا در مقدمهء اين كتاب بعد از تقسيم حكمت باقسام نظرى و عملى گويد چون دانشمندان پيشين قاعدههاى مسائل فرعى را چندبار از قرآن استخراج كردهاند ، اكنون من مىپردازم بمسائل اصولى . اين كتاب يك مقدمه و سه « طرف » دارد دربارهء 1 ) علم ذات واجب 2 ) افعال او 3 ) معاد ؛ و بسال 1319 ه ق همراه قسمتى از كتاب الحكمة لعرشيهء آن استاد در تهران چاپ شد . وى تفسيرى ديگر دارد بنام متشابه القرآن در شش فصل كه در آنها روشهاى گوناگون دانشمندان را در تفسير آيههاى متشابه توضيح داده و مذهب خود را در تأويل چنين آيهها بيان كرده و سرانجام بعضى از آيهها را بطريق تأويل حكيمانه و عارفانه تفسير نموده است . بعضى تفسيرهاى او مانند تفسير آية الكرسى و تفسير سورهء ياسين و تفسير سورة الجمعة و تفسير آية النّور و تفسير سورة الواقعة و امثال آنها هم موجودست و قسمتى از آنها كه هريك بمنزلهء رسالهييست در مجموعهيى بنام مفاتيح الغيب در تهران بسال 1320 ه ق طبع شد « 1 » .
تفسير صافى و تفسير اصفى و تفسير المصطفى كه به ترتيب مفصل و متوسط و مختصر است ، هرسه از آثار شاگرد مشهور ملا صدرا ، يعنى ملا محسن فيض كاشانى ( م 1091 ه ) صاحب تأليفات متعدد در فقه و حديث و حكمت و عرفانست . وى در مقدمهء تفسير صافى دليلهايى مىآورد در اينكه علم قرآن نزد اهل بيت است نه نزد ديگران و فصلى دارد در بيان گونههاى جوراجور تفسير و تأويل و ظهر و بطن و حّد و محكم و متشابه و ناسخ و منسوخ و جز آنها ، يك فصل هم اختصاص دارد به اقسام آيهها و مشتمل بودن آنها بر بطنها و تأويلها ، و در پايان آن مقدمه بتوضيح اصطلاحهاى خود در آن تفسير پرداخته و علاوه برآوردن خبرهايى ضمن تفسير آيهها انديشههاى عرفانى و اشراقى
هامش
( 1 ) - از اين كتابها و رسالههاى حكيم صدراى شيرازى نسخههاى خطى متعددى هم در كتابخانهاى ايران موجود و محفوظ است بنگريد بروضات الجنات ، ج 4 ص 121 ؛ و بفهرست كتابخانه مدرسهء عالى سپهسالار ج 1 ، ص 87 و 128 ؛ و بفهرست كتابخانه دانشگاه تهران ج 1 ص 7 و 40 و 194 .