تفسير مرآة الانوار تأليف ابو الحسن شريف عاملى ( م 1138 ه ) در دو مجلد .
جلد اول مشتمل است بر مقدمات تفسير بروش اخباريان شيعى و شيوهء تأويل باطنى آنان كه شباهت بسيار بتأويل اسمعيليان دارد ، و در آن اخبار بسيار از پيشينيان نقل شده ؛ و جلد دوم شامل تفسيريست از نصف سورهء بقره . جلد اول اين كتاب بسال 1295 ه ق در تهران بنام عبد اللطيف كازرونى چاپ شده و اين انتساب در چاپ دوم كه بسال 1375 انجام گرفته اصلاح گرديده است « 1 » .
تفسير برهان سيد هاشم بن سليمان بحرانى ( م 1107 ه ) با استناد بر خبرهايى از پيامبر و امامان . در مقدمهء اين كتاب مطلبهاى گوناگونى راجع به قرآن و فضيلت آن و بيان انواع آيتها از محكم و متشابه و ناسخ و منسوخ و جز آن و تقسيم محتواى قرآن و علت نزول آن به زبان عربى و همانند اين موضوعها نوشته شده است . اين تفسير بسال 1295 ه ق در تهران بطبع رسيد . شيوهء كار در تدوين مطلبهاى ياد شده و بحث در تفسير آيتها استناد و اكتفا بنقل خبرهاست بىهيچگونه تصرفى .
دستهيى از تفسيرهاى اين عهد به قصد استخراج احكام فراهم آمده و از جملهء آنهاست :
زبدة البيان فى براهين احكام القرآن به عربى معروف به « آيات الاحكام اردبيلى » تأليف احمد بن محمد معروف به مقدس اردبيلى ( م 993 ه ) از عالمان بزرگ دينى در سدهء دهم كه تأليفهاى متعدد در فقه و كلام دارد و از عالمان معدود مذهبى است كه تعلقى بتصوف داشت ؛ راما تفسير آيات الاحكام او به ترتيب كتابهاى فقه تنظيم شده و شامل هجده كتابست ، نخستين در طهارت و واپسين در قضا و شهادت ، و آيتهاى قرآنى را در هريك ازين « كتابها » بجاى خود آورده و بنابر خبرهايى كه از اهل بيت رسيده تفسير نموده است « 2 » .
هامش
( 1 ) - فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ج 3 ص 2785 .
( 2 ) - فهرست كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار ج 1 ص 83 ؛ فهرست كتابخانه دانشگاه تهران ، ج 1 ص 124 - 125 .