تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 227

مساهمون:

ص٢٢٧
سوم را انتخاب كرده و شرطهاى ده‌گانهء آن را چنان كه گفته‌ام بيان مىنمايد . « رسالهء ذوقيّه » به فارسى از خواجهء دهدار « كه كلمه‌ييست برسم انموذج از ذوقيات عقلى و معقولات ذوقى بطريقى كه مطابق مشرب صافى صوفيه و متكلمين نيز باشد » . « رسالهء اصطلاحات صوفيان » از خواجهء دهدار به فارسى كه بنابر آنچه در آغاز آن آمده از كلام شيخ عبد الرزاق كاشى ( م 736 ه ) كه بتازيست گرفته شد . « رسالهء مشواق » به فارسى از ملا محسن فيض ( م 1090 ه ) دربارهء معنى و مقصود از پاره‌يى واژه‌ها و اصطلاحها كه صوفيان بويژه شاعران عارف پيشه به كار برده‌اند مانند رخ و زلف و خال و خط و شراب و ساقى و خرابات و بت و زنّار و جز آنها . مراد فيض از نگارش اين رساله آن بود كه حقيقت اشارات و تعريضهاى صوفيان را معلوم نمايد و از طعن و ملامت قشرپرستان دربارهء آنان پيش‌گيرى كند . « الحقائق القدسيّه و الرّقائق الانسيّه » يا « المبداء و المعاد » به عربى ، نوشتهء نور - الدين محمد بن مرتضى نوادهء برادر فيض ، كه در آن بعضى از مبحثهاى فلسفى و كلامى را بروش عارفان و با همان لحن و سبك مورد بحث قرار داده و كتاب خود را در سال 1105 بپايان برده است « 1 » . « الكلمات النوريّه و الآيات السريه » به عربى از همان مؤلف در هفتاد كلمه و يك خاتمه دربارهء مسئله‌هاى عرفانى و فلسفى همراه با شعرهاى فارسى « 2 » . سفينة الاولياء از محمد داراشكوه ( م 1069 ه ) پسر شاه جهان حاوى سرگذشت پيران طريقت جنيديه و قادريه و نقشبنديه و چشتيه و كبراويه و سهرورديه ، و زنان عارف و جز آن . اين كتاب در 1049 تأليف شد . « سكينة الاولياء » در شرح‌حال مشايخ قادريه از آغاز تا بعهد مؤلف آن دارا - شكوه . تأليف اين كتاب بسال 1059 خاتمه پذيرفت .
هامش
( 1 ) - فهرست كتابخانه دانشگاه تهران ، ج 3 ، ص 489 . ( 2 ) - ايضا همان كتاب و همان جلد ، ص 479 .