تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 110

مساهمون:

ص١١٠
كه شاه عباس حتى بر پسران سه‌گانهء خود نبخشايد ، ارشد آنان صفى ميرزا را بكشد و دو پسر ديگر محمد ميرزا مشهور بخدابنده ميرزا ، و امامقلى ميرزا را كور كند . همين پادشاه نيرومندست كه دربندان كردن پسران را در حرمسرا باب نمود و از بيم آنكه مبادا منشاء توطئه‌يى شوند چنان دربارهء آنان سختگير بود كه اگر كسى از بزرگان دولت بدانان تقرب مىجست جان بر سر اين كار مىنهاد . مسلما اين بدرفتارى شاه عباس نسبت بفرزندان خود يكى از بزرگترين علتهاى ضعف و انحطاط سلطنت صفوى پس از وى گرديد زيرا صفى ميرزا كه ارشد اولاد وى بود و پس ازو حق جانشينى داشت جوانى شجاع و جنگاور و خوش‌خوى و بردبار و عاقل و مورد محبت و علاقه عموم طبقات بود و اگر كشته نمىشد مىتوانست پايه‌هاى سلطنت صفوى را مانند پدر استوار نگاه دارد ، در صورتى كه پسرش سام ميرزا كه پس از نيا با نام شاه صفى بسلطنت نشست ، جوانى درنده‌خوى و سست رأى بود كه در گوشهء حرمسرا برآمده بود و با نابهنجاريهاى خود چنان كه ديديم از نقطهء آغازى انحطاط دولت صفوى قدم برداشت . اين خويشاوندكشى صفويان ، بعد از شاه عباس همچنان ادامه يافت و شاه صفى در اين راه چنان پيش‌رفت كه از قتل محارم و صيد آهوان حرم نيز شرم نكرد . رفتار بسيار ناجوانمردانهء نادر شاه با پسر دلير و برازنده‌اش رضا قلى ميرزا هم‌چنان زبانزد است كه حاجت باعادهء شرح ندارد ، رفتارى كه اگر رخ نمىداد شايد بنياد شاهنشاهى پرشكوه نادر بدان آسانى فرونمىريخت .

باده‌گسارى

از عيبهاى بزرگ صفويان شرابخوارگى همهء آنان حتى آنهاييست كه شراب را در قسمتى از مدت فرمانروايى خود منع كرده بودند . مىدانيم كه ايرانيان با شيوع اسلام يكباره از شوق ديرينه‌يى كه ببادهء كهن داشتند قطع نظر نكردند و اين عادت مخصوصا در دستگاههاى فرمانروايى شاهان و اميران و ديگر صاحبان قدرت رواج و روايى بسيار داشت . اما در طول تاريخ بنام فرمانروايانى باز مىخوريم كه بسبب اعتقاد دينى و يا بعلتهاى ديگر در ترك اين ناشايست