5 ) حبيب السير فى اخبار افراد البشر مهمترين كتاب از آثار خواندمير و شامل وقايع عمومى از خلقت تا سال 930 هجريست در سه جزء « 1 » و يك مقدمه و يك خاتمه .
مقدمهء كتاب در ذكر آغاز خلقت است و جزء اول مشتمل است بر تاريخ انبياء و حكما ، ملوك قديم ايرانى و تازى و رومى ، سيرهء پيامبر السلام ، احوال خلفاى راشدين - جزء دوم در ذكر ائمهء اثنى عشر و خلفاى اموى و عباسى و سلسلههاى پادشاهان معاصر آنان در ايران و ممالك مجاور و اندلس و مغرب و ايوبيان و غوريان و ملوك سيستان و خوارزم - جزء سوم دربارهء سلاطين ترك و چنگيز خان و جانشينان او در ايران و تركستان ، مماليك مصر و قراختائيان و آل مظفر و اتابكان لرستان و پادشاهان مازندران و سربداران و آل كرت ، تيمور و جانشينان او تا سال 929 از هجرت ، تاريخ سلطنت شاه اسمعيل صفوى تا سال 930 هجرى . - خاتمهء كتاب در اشارات جغرافيائى و عجايب ربع مسكون است كه تا حدى شبيه است به خاتمهء روضة الصفاى ميرخواند . اين كتاب يك بار در تهران بسال 1271 هجرى قمرى و يك بار در بمبئى بسال 1273 هجرى قمرى و بار ديگر در تهران توسط كتابفروشى خيام بسال 1373 هجرى قمرى در چهار مجلد بطبع رسيده است .
غياث الدين خواندمير حبيب السير را در اوائل سال 927 هجرى براى غياث - الدين محمد بن يوسف حسينى از رجال معروف هرات آغاز كرد و بعد چون در همان سال اوضاع هرات بر اثر تسلط عبيد اللّه خان ازبك آشفته شد ، تأليف كتاب مدتى در بوتهء تعويق ماند و چون فتنهء عبيد اللّه بفرمان شاه اسمعيل صفوى مرتفع گرديد ، خواندمير بفرمان كريم الدين خواجه حبيب اللّه ساوجى وزير دورمش خان حاكم هرات در اوائل سال 928 كار تأليف تاريخ را دنبال كرد و آن را بنام همين وزير « حبيب السير » ناميد ، و همچنانكه گفتيم آن را بسال 930 تمام نمود ، ولى بعد از آن ، هنگامى كه در هندوستان بسر مىبرد ، مطالب جديدى بر كتاب افزود .
كتاب حبيب السير از حيث جامعيت مطالب ، و سهولت انشاء ، و اشتمال بر
هامش
( 1 ) - اين سه جزء در چاپ كتابخانهء خيام تهران در چهار جلد چاپ شده است و چون در اين كتاب بدان بسيار استناد شده ناچار به ترتيب مجلدات چاپى مذكور در حواشى ياد شده .