از آنان در طرح عمارتها و باغها و كاخها استفاده كند « 1 » . در دوران شاهرخ كار توسعه و تزيين سمرقند بدست ميرزا الغ بيك ادامه يافت و او در آنجا « ميل ساختن بقاع خير و عمارات عاليه فرمود » و آثار نيكويى از خود در آن شهر بر جاى نهاد « 2 » .
شاهرخ ترميم خرابيهاى پدرش و تجديد آبادانى شهرها و ايجاد مدارس و خانقاهها را با علاقهيى تمام پىگيرى كرد . مثلا در يزد بهمت او يا امرا و حكام او مقدار كثيرى عمارت و بقاع جديد برپا گرديد « 3 » ، و او « شهر مرو را كه بمرور زمان مدروس و ويران بود به حال عمارت بازآورد » « 4 » و اين كار را بسال 812 انجام داد و از هنگامى كه تولى خان پسر چنگيز خان آن شهر را ويران كرده بود تا اين تاريخ 194 سال مىگذشت . « القصه آن حضرت فرمود كه در مجموع بلاد خراسان ترك و تازيك و دور و نزديك روى بدين مهم آورند ، و نخست آب كه قوام معيشت انسان بدان منوط بل اصل خلقت اشياء بر آن مربوطست ، جارى ساختند ، و فرمان همايون نفاذ يافت كه آب مرو كه از نهر مرغابست و بند آن را آب برده و جوى انباشته ، جوى را باز و بند و بند را باز بندند ، و بدين امر خطير از امراء كبير علاء الدين على كوكلتاش و امير موسى ، و از ديوانيان امير على شقانى مقرر شدند ، و كارى كه فرضا پادشاهى با خيل و سپاه بيك سال نتواند كرد باندك مدتى و اسهل فرصتى باتمام رسيد ، و زمينهاى چون دل عاشقان خراب و بسان كار هنرمندان بىآب چون رخسار خوبان و عذار لالهرويان طراوت و صفا و رونق و بها يافت ، و اطراف و جوانب كه مساكن ارانب و اماكن ثعالب بود منبت درختان ريّان و مبيت مرغان خويش الحان گشت ، و سال اول پانصد زوج عوامل بزراعت مشغول شد و خلايق بتمدن و توطن آن مايل شدند .
طول جوى از سربند تا دروازهء علمدار دوازده فرسنگ و عرض در اوايل بيست گز تا پانزده
هامش
( 1 ) - دربارهء كاخها و باغهاى تيمور در سمرقند و اسامى آنها رجوع شود به : از سعدى تا جامى ، چاپ دوم ، صحايف 259 - 261
( 2 ) - مطلع السعدين ج 2 ، ص 236 - 239 ، و نيز رجوع شود به ظفرنامهء نظام شامى چاپ فلكس تاور ، 1937 ميلادى ، ص 167 - 168 و موارد ديگر .
( 3 ) - تاريخ جديد يزد ، يزد 1317 هجرى شمسى ، ص 103 ببعد
( 4 ) - مطلع السعدين ج 2 ، ص 94