محل استفاده باشد .
اثر بسيار معروف ديگر جامى نفحات الانس است كه آن را مىتوان از امهات كتب در بيان حقايق عرفانى و ذكر احوال عارفان از آغاز كار آنان تا عهد مؤلف دانست . اين كتاب را جامى به پيشنهاد امير كبير عليشير نوايى نگاشت و كار تأليف آن را بسال 883 بپايان برد و همين تاريخ را در يك رباعى كه در پايان كتاب آورده ذكر نموده است « 1 » در آغاز كتاب شرحى مفصل در بيان اصطلاحات اهل تصوف و اصول و مبادى عرفان آورده با ذكر طبقات مختلفى كه دعوى تصوف دارند و آنها كه صوفى حقيقى هستند و ذكر كرامات آن گروه . بعد از اين قسمت است كه نوبت بذكر احوال اهل طريقت از مردان و زنان مىرسد و استاد جام چنان كه خود در مقدمهء كتاب گفته قسمت بزرگى از مطالب اين بخش را از كتاب طبقات الصوفيهء خواجه عبد اللّه انصارى كه خود مقتبس است از طبقات الصوفيهء ابو عبد الرحمن سلمى نيشابورى ، اقتباس كرده و آن را كه به زبان هروى قديم بود بپارسى درى ساده تحرير نموده است . باقى مطالب كتاب « مقتصرست بر ذكر بعضى متقدمان و بر ذكر بعضى ديگر و نيز بر ذكر حضرت شيخ الاسلام و معاصران وى و متأخران از وى » و پيداست كه مقصود از « حضرت شيخ الاسلام » خواجه عبد اللّه انصارى است . اطلاعاتى كه جامى دربارهء متأخران و خاصه مشايخ معاصر خود يا نزديك به زمان خود در كتاب آورده غالبا از جملهء اطلاعات دست اول است .
شيوهء نگارش نفحات الانس همان شيوهء ساده و مطلوب جامى در انشاء است كه پيش ازين بيان كردهام ، خواه مطالب او منقول از اصل هروى طبقات الصوفيه باشد و خواه از جملهء اضافاتش بر آن كتاب ، و قطعات منتخب زيبا در آن بسيارست .
كتاب ديگر جامى كه ارزش انشائى آن قابل توجهست كتاب « لوايح » اوست ، كه رسالهييست كوتاه مشتمل بر سى لايحه با انشاء مسجع و مشتمل بر ذكر حقايقى چند
هامش
( 1 ) -اين نسخهء مقتبس ز انفاس كرام * كز وى نفحات انس آيد بمشام
از هجرت خير البشر و فخر انام * در هشتصد و هشتاد و سوم گشت تمام