در ذيقعدهء سال 865 ، چون همايونشاه ظالم مرگ خود را نزديك ديد ملك التجار محمود گاوان را بمنصب وزارت پسرش نظام شاه دكنى ( 865 - 867 ه ) گماشت و او باتفاق والدهء سلطان بتمشيت امور مملكت پرداخت و با آنكه نظام شاه از هشت سالگى بسلطنت رسيده و حداثت سن او طمع سلاطين اطراف را برانگيخته بود ، به خوبى از عهدهء دفع دشمنان برآمد و بسبب حسن خلق مورد محبت اطرافيان قرار گرفت چنان كه در جنگ با محمود شاه گجراتى و سلطان محمود خلجى ، سپهسالار سپاه دكن نيز بود و با حسن تدبير آن دو پادشاه را بشدت دچار شكست نمود و بدين سبب صاحب شأن و اعتبار بسيار شد .
كمال ترقى خواجه محمود گاوان در عهد سلطنت سلطان محمد شاه بهمنى ( 867 - 887 ه ) حاصل شد چنان كه هم در اوايل سلطنت آن پادشاه بمصلحت ديد والدهء او عنوان « خواجهء جهان » و منصب « امير الامرائى » و « وكالت امور شاهى » بر القاب و مناصب سابق او افزوده شد و القاب او را چنين نوشتند : « مخدوم جهانيان معتمد درگاه سلطان آصف جم نشان امير الامراء ملك نايب مخدوم خواجهء جهان » و چندين فتح بزرگ كه از همهء آنها مهمتر تسخير ولايت سنگيسر و بعضى از بلاد بيجانگر بود بر دست او صورت گرفت و چنان مقام بلندى يافت كه مادر سلطان يعنى « مخدومهء جهان » او را « برادر » خواند و سلطان محمد دستور داد تا او را در منشورها چنين خطاب كنند :
« حضرت مجلس كريم سيد عظيم همايون صاحب السيف و القلم مخدوم جهانيان معتمد درگاه شاهان آصف جم نشان امير الامراء ملك نايب مخدوم ملك التجار محمود گاوان المخاطب بخواجهء جهان » و غلام او موسوم به « خوش قدم » خطاب « كشور خان » يافت و در شمار امراى حضرت درآمد ، و سلطان محمد بعد از بازگشت خواجه محمود از جنگ بيجانگر و سنگيسر بخانهء او رفت و يك هفته در آنجا مقام داشت .
« گويند چون سلطان محمد شاه بعد از يك هفته از منزل خواجه بدولتخانهء خود شتافت ، خواجه بدرون مخزن شده و دروازه را بسته جامههاى فاخرهء نفيس را از بركند و بگريه و زارى بر روى زمين افتاده چندان تضرع و تخشع نمود كه رخسار شريفش
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 501
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٥٠١