* * شاعرانى كه تاكنون نام بردهايم مشهورترين گويندگان قرن نهم و بعضى از آنان در شمار استادان شعر فارسى بودهاند ؛ ولى اگر قصد مؤلف بر آن بود تا همهء شاعران خرد و كلان اين دوران را برشمارد و شرح حالى تفصيل يا باختصار دربارهء آنان بياورد كار او بسيار بدرازا مىكشيد . دوست و همكار دانشمند فقيدم استاد سعيد نفيسى رحمة اللّه عليه ، كتابى با رنج و زحمت چندين ساله ترتيب داد بنام « تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى » كه در آن نام و شرح حال بسيار مختصرى از هر نويسنده و شاعر را تا پايان قرن دهم هجرى برشمرده و در اين راه كمال استقصاء را معمول داشته است .
مجموع شاعران قرن نهم كه او اسم و رسمى از آنان يافته و در كتاب خود درج كرده از مرد و زن به نهصد و چهارده برآمده است ، هم فزونتر گردد ار چونانكه بايد بشمرى !
از اين شاعران ديوان گروه كثيرى بازمانده كه در كتابخانههاى ايران و هند و پاكستان و افغانستان و تاجيكستان و روسيه و اطريش و آلمان و فرانسه و انگلستان و جز آنها پراكنده است ، و من خود عدهيى از آنها را در جستوجوهايى كه اينسوى و آنسوى كردم ديده و خواندهام . محتواى اين ديوانها از حيث مطلب و مضمون تفاوت چندانى باهم ندارند ، يعنى مضامين مكرر و يكنواختى هستند كه با بيان كموبيش يكسان در اين دفاتر گرد آمدهاند ، و اگر خواننده بدانچه از شاعران بزرگ اين عهد و آثارشان آوردهام اكتفا كند از حيث شناخت محيط ادبى قرن نهم و آغاز قرن دهم هجرى چيزى از دست نداده است .
با همهء اين احوال وظيفهيى كه در تأليف اين كتاب برعهده گرفتهام ايجاب مىكند تا چند نام را هم بر فهرستى كه از شاعران دوران تيمورى و آغاز عهد صفوى دادهام بيفزايم و اينبار هم سعى خواهم كرد تا آنان كه نامى از ايشان برده مىشود از ديگران مشهورتر و بيشتر از كسانى باشند كه اثرى و ديوانى از آنان باز مانده است . از اين گونه شاعران نام چند تن را ، بىآنكه قيدى در نظم تاريخى سالهاى وفاتشان داشته
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 454
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٤٥٤