ملاقات شاه اسمعيل با هاتفى .
ملاقات شاهنشاه صفوى با هاتفى در بازگشت فاتح صفوى از جنگ و قتل شيبك - خان بسال 916 اتفاق افتاد و اين سال مقارن بود با 94 سالگى شاعر . بنابراين ولادت هاتفى بايست در سال 822 هجرى اتفاق افتاده باشد ، ولى اشكال امر در آنست كه همين مؤلف چند سطر بعد نوشته است كه هاتفى در سال 914 به صد سالگى فوت كرد يعنى آنكه ولادتش در سال 814 اتفاق افتاد . منتهى بايد بدانيم كه آن تاريخ 914 كه فخر الزمانى در فوت هاتفى آورده به كلى دور از حقيقت است .
ملا هاتفى با آصفى شاعر كه او هم از همعهدان و تربيتپذيران از محضر مولانا جامى بود ، با مظفر حسين ميرزا و كپك ميرزا و بديع الزمان ميرزا پسران سلطان حسين بايقرا دوستى و معاشرت داشت و هرگاه كه از جام بهرات ميرفت از مصاحبت آنان برخوردار بود و چنان كه نوشتهاند هاتفى « تمرنامه » را به خواهش بديع الزمان ميرزا بنظم درآورد .
اين مطلب هم دربارهء وى بتواتر پيوسته است كه ملا بدربار شاهان و امرا و بمدح آنان براى كسب روزى توجهى نداشت « و اوقات خود را بزراعت و عمارت مىگذرانيده و هميشه بيل در دست گرفته مشغول بدرخت نشاندن و تخم افشاندن مىشده و هر سال مبلغهاى كلى حاصل محصول زراعت باغات ايشان مىبوده و همگى حاصل را صرف فقرا و مساكين مىكرده اهل طبع ازو بهرهها يافتهاند » « 1 » و او در طريقت پيرو مشايخ سلسلهء كبراويه بوده و پهلوى باغ خود خانقاهى ساخته بود و با اهل صفا در آن عبادت و مراقبت نفس مىكرد . وى بمعاشرت و آمدوشد با خلق چندان علاقهيى نداشت و در « خرجرد جام كه يكى از قصبات خراسانست و مولد اوست چهار باغى ساخته و در آنجا متوطن شده بود ، اكثر اوقات در آن را بسته با مردم كماختلاط مىنمود ، و در شهور سنهء 917 « 2 » كه صاحبقران مغفور « 3 » بعد از فتح بلاد خراسان متوجه عراق بودند در حوالى
هامش
( 1 ) - تذكرهء ميخانه ص 115
( 2 ) - اين سال 916 است نه 917
( 3 ) - يعنى شاه اسماعيل صفوى