اى كه هرگز پدران مهر نديدند از تو * طمع مهر چرا از پسران مىدارى
24 - فغانى « 1 »
بابا فغانى شيرازى از شاعران مشهور نيمهء دوم قرن نهم و اوايل قرن دهم هجريست كه او را در غزل سرآمد شاعران عهد خود شمرده بمتانت اشعار و شيرينى بيان ستودهاند . بنابر قول تقى الدين چون « در طرز غزل و اسلوب سخن طريقهء خواجه حافظ سپرده لذا محققين او را حافظ كوچك گفتهاند چه معارف و حقايق به زبان عشق نيكو بيان كرده و در آن وادى گوى مسابقت از غزل سرايان زمان خود برده » است .
اصل او از شيراز است و پدر و برادرش كاردگر بودهاند و به همين سبب فغانى نيز در آغاز امر كاردگرى مىكرد و چون شعرى نيز ميساخت « سكاكى » تخلص مىنمود ليكن چندى بعد « فغانى » را براى تخلص شعرى برگزيد « 2 » و حال آنكه در همان اوان شاعران ديگرى نيز فغانى تخلص مىنمودهاند « 3 » .
هامش
( 1 ) - دربارهء او رجوع شود به :
* خلاصة الاشعار تقى الدين كاشى نسخهء خطى
* صحف ابراهيم نسخهء خطى در حرف فاء
* آتشكدهء آذر چاپ هند ص ، 291
* هفت اقليم چاپ تهران ج 1 ص 219 - 220
* مرآة الخيال ، چاپ هند ، ص 74
* تحفهء سامى ص ، 102 - 103
* بهارستان سخن ، ص 387 - 389
* مجالس المؤمنين ص 512
* نتايج الافكار ص 528 - 531
* تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 437 - 438
* ديوان با بافغانى شيرازى بتصحيح و با مقدمهء آقاى احمد سهيلى خوانسارى ، تهران 1340
( 2 ) - دربارهء كاردگرى او سام ميرزا و اوحد الدين هر دو اشارهء صريح دارند ، دربارهء اينكه تخلص او در آغاز شاعرى سكاكى بوده بقول تقى الدين اعتماد شده است ليكن در ديوان او بدين تخلص شعرى نديدهام
( 3 ) - رجوع شود بمجالس النفائس صحايف 86 ، 261 ، 161 ، 255 ، 307