تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 14

مساهمون:

ص١٤
ابا بكر و پدرش ميرانشاه درافتاد و ميرانشاه در جنگ كشته شد . از اين پس قرايوسف ، رئيس ايل آق‌قويونلو و سپس سلطان احمد جلايرى را پياپى شكست داد و اين آخرى را در نزديكى تبريز بقتل رسانيد و از طرفى تا حلب و از جانبى ديگر تا ساوه و قزوين و طارم پيش راند و قدرتى فراوان حاصل كرد تا بدانجا كه شاهرخ ناگزير شد براى جلوگيرى از او لشكر بآذربايجان كشد و در سال 823 موقعى كه قرايوسف بمقابلهء پادشاه گوركانى مىرفت ، بعد از چهارده سال سلطنت ، بمرگ مفاجاة درگذشت و پسرش اسكندر ( 823 - 839 ) و سپس پسر ديگر او جهان‌شاه ( 839 - 872 ) بجاى او بسلطنت نشستند و آخرين آنها موسوم به حسنعلى ميرزا ( 872 - 873 ) بر اثر تسلط امراى آق‌قويونلو سلطنت موروث را از دست داد و بساط قدرت قراقويونلو با واقعهء او برچيده شد . مهمترين پادشاه اين سلسله جهانشاه مذكور است كه حوزهء قدرتش را تا فارس و خليج فارس و كرمان بسط داد ، و حتى شش ماه در هرات بر تخت سلطنت تيموريان تكيه زد و سپس براى رفع غائلهء دو پسر خود ، حسن در آذربايجان و پيربداق در بغداد ، بر آنها تاخت و مغلوب و منكوبشان كرد و آنگاه بفكر تصرف ديار بكر افتاد ليكن هنگام شكار از اطرافيان خود دور ماند و در حال فرار از دست اوزون حسن بايندرى بقتل رسيد ( 872 ه . ) . وى مردى بدسيرت و ظالم و خونريز ولى سردارى قهار بود ، و گاه شعر مىگفت ولى نه چندان خوب ، از آثار بسيار معروفش مسجد كبود تبريز است كه بسبب زلزله ويران شده و قسمتى از آن باقى مانده است . كاشىكارى اين مسجد از بدايع آثار هنرى ايران و در نوع خود كم‌نظير است .

آق‌قويونلو

تركمانان آق‌قويونلويا « بايندريه » خلاف قراقويونلو اهل سنت بودند ، محل اقامتشان همچنانكه گفتيم ناحيهء ديار بكر بود و اين قوم نيز بعد از ضعف جلايريه سر باستقلال بلند كرد و در گيرودار انقلابات كروفرى داشت . اولين امير معروف كه از آن قبيله برخاست « قره عثمان » است كه بغدر و خيانت در سال 800 هجرى نخست ولايت سيواس را بچنگ آورد و بعد از آن چون در حملهء تيمور بآسياى صغير در خدمت او وارد شده بود ، ولايت ديار بكر به دو مقوض گرديد . اولين كسى از ميان