فصل اول وضع سياسى ايران از آغاز دورهء تيموريان تا پايان عهد شاه اسمعيل صفوى
سرآغاز
دورانى كه اكنون شروع بمطالعه در باب آن مىكنيم ، عهديست كه از آخرين سالهاى قرن هشتم و آغاز قرن نهم شروع شده و باوايل قرن دهم هجرى ، يعنى آخرين سالهاى قدرت سلسلهء تيمورى در ايران ، و دوران بنيانگذارى شاهنشاهى صفوى بهمت شاه اسمعيل ، تا مرگ آن سلطان فاتح كامياب بسال 930 هجرى ، ختام پذيرفته است . علت آنكه دوران پادشاهى شاه اسمعيل در اين فصل ذكر شده آنست كه : اولا نفوذ و قدرت سلسلهء تيمورى تا قسمتى از دوران ظهور دولت صفوى امتداد يافت ، و چون آن سلسله بدست ازبكان در ماوراء النهر و ايران منقرض گرديد ، هنوز سياست عمومى عهد تيمورى بدست تركان مذكور در نواحى شرقى پشتهء ايران ادامه داشت ، و ثانيا ظهور آثار تسلط صفويه و بروز نتايج آن و سياست عمومى كه با تشكيل اين سلسله در ايران رواج پذيرفت ، در حقيقت و واقع مربوطست بدوران شاه طهماسب صفوى و بعد از آن ، و ثالثا بسيارى از نويسندگان و شاعران و عالمان آغاز عهد صفوى از تربيتشدگان دوران تيمورى بودند و آخرين سالهاى عمرشان با نخستين سالهاى تشكيل سلسلهء صفوى مقارنه داشته است و خود شاه اسمعيل صفوى از جملهء شاعران پارسىسرا و تركىگوى پايان دورهء تيمورى بود كه بر روش و شيوهء گروهى از گويندگان آن زمان كه در قلمرو دولت عثمانى يا در ايران و ماوراء النهر مىزيستهاند ، ديوانى بتركى ترتيب داد ، و رابعا دوران سلطنت شاه اسمعيل در آذربايجان و قسمت غربى ايران از بسى جهات دنبالهء دوران تسلط سلسلهء آققويونلو و داراى همان اختصاصات اجتماعى و لسانى و همان علايق ادبى و هنرى بود ،