فصل پنجم زبان و ادبيات فارسى در قرن نهم و اوايل قرن دهم هجرى
سرآغاز
اين فصل همچنانكه در مجلد پيشين گفتهام ، فصل اساسى اين كتاب در هريك از مجلدات آنست ، زيرا موضوع سخن در آن زبان فارسى و شعر و نثر فارسى و شرح حال و ذكر آثار و شيوهء سخنگويى شاعران و نويسندگانست ، و فصول ديگر فى الواقع مقدماتى بود براى اين فصل . براى سهولت در كار ، فصل حاضر كه تا پايان اين جلد ادامه خواهد داشت ، به پنج « بهره » تقسيم مىشود كه در آنها راجع به وضع زبان و ادب فارسى و شعر فارسى و شاعران پارسىگوى و نثر فارسى و پارسىنويسان سخن خواهد رفت . توضيحات بيشترى دربارهء اين فصل بزرگ از هر مجلد اين كتاب در آغاز فصل پنجم از مجلد سوم آمده و خوانندهء ارجمند مىتواند بدان مراجعه كند .
قسمتهاى اصلى اين فصل به صورت زيرين مورد بحث قرار خواهد گرفت :
1 - بهرهء نخست : وضع عمومى زبان و ادب فارسى در قرن نهم و آغاز قرن دهم هجرى
2 - بهرهء دوم : شعر فارسى در قرن نهم و آغاز قرن دهم هجرى
3 - بهرهء سوم : شاعران پارسىگوى از اواخر قرن هشتم تا اوايل قرن دهم هجرى
4 - بهرهء چهارم نثر فارسى از آغاز قرن نهم تا اوايل قرن دهم
5 - بهرهء پنجم پارسىنويسان قرن نهم و آغاز قرن دهم