تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 109

مساهمون:

ص١٠٩
شرح ادوار ارموى - كنز الالحان فى علم الادوار است « 1 » .

طب

تأليفات علماى اين عهد در طب غالبا به فارسى و بيشتر شرح كتب قديم يا جمع‌آورى مجموعهء اطلاعات از آثار قدماست . از جملهء اينهاست شرح الاسباب و العلامات . مؤلف كتاب الاسباب و العلامات ، چنان كه پيش از اين ديده‌ايم ، نجيب الدين ابو حامد محمد بن على سمرقندى ( مقتول بسال 618 ه ) است « 2 » و برهان الدين نفيس بن عوض بن نفيس كرمانى در سال 827 شرح استوارى بر آن نوشته و از اين راه به شهرت كتاب بسى افزوده است . برهان الدين نفيس از اطباى مشهور قرن نهم است كه مدتى در سمرقند در خدمت ميرزا الغ بيك بسر مىبرد و شرح اسباب را به عربى بنام او ترتيب داد . وى شرحى بر كتاب « موجز القانون » ابن نفيس قرشى « 3 » نيز نوشته و آن را بسال 841 باتمام رسانيده است . اين شرح را از بهترين شروح موجز القانون شمرده‌اند . محمد بن علاء الدين بن هبة اللّه سبزوارى معروف به غياث متطبب كتابى به فارسى دارد بنام « قوانين العلاج » يا « شفاء الامراض » و يا « رساله در معالجات امراض بدن » « 4 » در چهارده باب ، و در آن از كيفيت مداواى هريك از امراض سخن گفته و كتاب را در سال 871 بپايان برده است . اطلاعات اين كتاب مبتنى است بر بخش دوم از كتاب الاغراض فى الطب سيد اسمعيل گرگانى « 5 » . پسر غياث متطبب ، محمد ، از كتاب پدرش خلاصه‌يى بنام « زبدة قوانين
هامش
( 1 ) - دربارهء او رجوع شود به : * فهرست نسخ خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، ج 2 ص 156 * فهرست كتابخانهء بودليان ، هرمان‌اته ، شمارهء 1843 * دانشمندان آذربايجان ، محمد على تربيت ، تهران 1314 ، ص 258 - 264 * فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه ، ج 3 ص 108 ( 2 ) - همين كتاب ج 3 ص 277 . ( 3 ) - ايضا همان مجلد ص 274 - 275 ( 4 ) - اين اسامى مختلف به ترتيب در فهرست كتابخانهء ملى پاريس و نسخهء دانشگاه تهران و نسخهء كتابخانهء موزهء بريتانيا آمده و همه يكى است . ( 5 ) - رجوع شود به فهرست نسخ فارسى موزهء بريتانيا ص 477 ؛ و فهرست كتابخانهء ملى پاريس ، ج 2 ص 133 ؛ و فهرست كتابخانهء مركزى دانشگاه ج 4 ص 786 .
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 109 | ذبيح الله صفا