تركنژاد ايران مانند سلجوقيان وجود داشته است .
وضع فرق شيعه
فرقهء اثنى عشرى
حكومت ايلخانان در همان حال كه تا مدّت معيّنى موجب ضعف حكومت اسلام در ايران بود ، وسيلهيى براى قوّت شيعهء اثنى عشرى نيز گرديد . در هم ريختن حكومتهاى ايران و نواحى مجاور كه شرعا تابع خلافت عبّاسى محسوب مىگرديد ، و پاشيده شدن دستگاه خلافت عبّاسى كه پناهگاه واقعى مذهب تسنّن و وجود اولو الامر و لزوم پيروى سنّيان ازو بود ، طبعا مذهب اهل سنّت را از قوّت عادى خود بىبهره ساخت و بمخالفان فرصتى در اشاعهء طريقت خود داد .
رجال مقتدر شيعه و اثر آنان
در اواخر عهد عبّاسى بنام چند تن از وزيران شيعى در دستگاه خلافت بازمىخوريم و اين امر مىتواند يكى از نشانهاى قوّت شيعهء آن روزگار در بغداد باشد كه در كرخ سكونت داشتند .
وزيران شيعى خلفا درين ايّام همه از مراكز تجمّع شيعيان ايران ببغداد رفته و آنجا توطّن اختيار كرده بودند و از جملهء اين گروهند يكى سيد نصير الدّين ناصر بن مهدى العلوى الرازى كه در سرزمين مازندران ولادت يافته و در رى تربيت شده و در بغداد درگذشته بود .
وى مدّتى نيابت نقيب عزّ الدين مرتضى قمى را داشت كه نقيب سادات همهء بلاد ايران بود و بعد از آنكه آن نقيب بفرمان محمّد خوارزمشاه كشته شد ، نصير الدين همراه شرف الدّين نقيب پسر عزّ الدين مرتضى ببغداد گريخت و آنجا بود تا سرانجام بامر الناصر لدين اللّه نقيب سادات طالبى و بعد از آن وزير خليفه شد و در سال 604 بر اثر فشار سپاهيان و مخالفان از وزارت افتاد و بدرخواست خود در دار الخلافة عزلت گزيد و همانجا تحت حمايت خليفه بسر مىبرد تا بسال 617 درگذشت « 1 » .
هامش
( 1 ) - الفخرى ، طبع مصر ، ص 236 - 237 ؛ تجارب السلف هندوشاه ، بتصحيح مرحوم عباس اقبال ، تهران 1313 ص 332 - 336