هرچه گويد فصيح و بليغ باشد . وجود چنين منظومهء عالى كمنظيرى است كه ما را از قبول منظومهاى سست بىمايهيى مانند مظهر العجائب و لسان الغيب بنام عطار باز ميدارد .
از منظومهاى منسوب بعطار تاكنون غالب آنها در لكنهو و تهران بچاپ سنگى طبع شده و بهترين چاپ منطق الطير او آنست كه گارسن دوتاسى « 1 » در پاريس كرده است .
ديوان قصائد و غزليات او بهمت آقاى سعيد نفيسى استاد دانشگاه تهران بسال 1219 بطبع رسيده و نزديك شش هزار بيت شعر دارد . بعضى از قصائد و غزليات عطار بسبب آنكه متضمن بعضى رمزها و اشاراتست بعد ازو شرح شده است . از آن جمله شرحى است كه جامى بر قصيدهء :
اى روى دركشيده ببازار آمده * خلقى بدين طلسم گرفتار آمده
دارد ، و ديگر شرحى است كه برين غزل :
مسلمانان من آن گبرم كه بتخانه بنا كردم * شدم بر بام بتخانه درين عالم ندا كردم
كه چندبار و از آن جمله يك بار بدست على حمزة بن على ملك بن حسن طوسى آذرى شاعر معروف قرن نهم در كتاب جواهر الاسرار شرح شده است ( تأليف بسال 840 هجرى ) و شرحى ديگر كه بهمت آقاى برتلس در كارنامهء فرهنگستان علوم روسيه ( شمارهء ژانويه - مارس 1924 ص 126 - 129 ) بزيور طبع آراسته شد .
كتاب تذكرة الاولياء عطار اثر بسيار مهم منثور اوست كه در بيان مقامات عرفا نوشته شده است . و ما در مبحث نثر پارسى دربارهء آن سخن خواهيم گفت .
در تاريخ وفات عطار اختلاف آراء بسيار است مثلا دولتشاه ( چاپ هند ) نوشته است كه عطار در دهم جمادى الثانى سال 627 بدست مغولى كشته شد و اين واقعه را بسال 632 و 616 نيز گفتهاند ؛ و قاضى نور اللّه ششترى بسال 627 و هدايت بسال 627 ( مجمع الفصحا و رياض العارفين ) ، و جامى بسال 627 بر دست كفار مغول ، و حاج خليفه
هامش
( 1 ) -Garcin de Tassy