كه بهترين قسمت ازين حماسهء منظوم شمرده مىشود . سوسننامه سرگذشت زنى رامشگر از توران زمينست كه بمكر و حيله چند تن از پهلوانان ايران را ببند افگند و ميخواست نزد افراسياب فرستد ليكن فرامرز ازين امر آگهى يافت و بفرمان زال بطلب رستم رفت و پهلوان سيستان آن گروه را از بند سوسن رهايى داد . اين قسمت يعنى سوسننامه باضافهء قسمت ديگرى از برزونامه را « ماكان » « 1 » در ملحقات شاهنامه طبع خود آورده است و از آن پس چندبار در ملحقات شاهنامه چاپ شد . منظومهء ديگرى هم از برزونامه استخراج شده است دربارهء يكى از شكارهاى برزو كه به خواهش كيخسرو صورت گرفته بود . اين منظومه را « وولرس » « 2 » و « دوساسى » « 3 » طبع كردهاند و « كزهگارتن » « 4 » آن را ترجمه كرده است .
از برزونامه دو نسخه در كتابخانهء ملى پاريس موجودست كه هر دو ناقص است و بقسمتى از داستان رستم و سهراب فردوسى آغاز و به اين ابيات ختم مىشود :
دليران يونان و گردان روم * ز مرز زرنداب و هر مرزوبوم
سه صف بركشيدند پيش سپاه * بهر صف ستاده يكى پادشاه
كجا پيشرو بود عنقاىِ عاد * كه كردى هميشه ز پيكار ياد
شميلاس يكسو بمانند گرگ * صفآراست با سركشان سترگ
برزونامه را آنكتيل دو پرن با استناد بنسخهيى كه در دست داشت و از آن براى كتابخانهء سلطنتى پاريس نسخهيى فراهم آورد ، به عطايى شاعر نسبت داده است و « ادگار بلوشه » در باب ناظم آن چنين ميگويد : « 5 » « برزونامه متعلق است به خواجه عميد عطايى ابن يعقوب معروف به عطايى رازى . عطايى در قرن پنجم در دربار غزنويان زندگى ميكرد و از معاصران مسعود بن سعد سلمان است كه در مرگ او مرثيهيى ساخت »
هامش
( 1 ) -T . Macan( 2 ) -VullersدرChrestomathia shahnamiana( 3 ) -de SacyدرJurnal des Savantsسال 1836 ص 207 ببعد
( 4 ) -KosegartenدرMines de l'orient , t . V , p . 109 - 125( 5 ) -E . Blochet : Catalogue des Manuscrits persans , vol . III , p . 15