ابن اثير كه نقل كردهايم سازگار نيست . خرقى در دو كتاب مذكور خود از ابن هيثم در تقسيم افلاك پيروى كرده است . كتاب التبصرهء خرقى را احمد بن عثمان بن صبيح ( م . 744 ) شرح كرد « 1 » .
ديگر از مشاهير رياضيون اين عهد شرف الدين الطوسى ، مظفر بن محمد بن المظفر ، ( م . 609 ) منجم و رياضىدان مشهور است كه اصلاحاتى در اصطرلاب انجام داده و شرح آن را در كتاب المسطح آورده است « 2 » .
ديگر ابو الفتح عبد الرحمن المنصور الخازنى غلام رومى مملوك ابو جعفر الخازن ، رياضىدان و دانشمند مشهور قرن ششم است كه در هيئت و نجوم سرآمد اهل زمان بود .
مهمترين كتاب او « زيج السنجرى » يا « المعتبر السنجرى » است كه از آن نسخى در دست است و كتابى ديگر دارد بنام « ميزان الحكمة » دربارهء حيل و اوزان « 3 » .
ابو العباس فضل بن محمد لوكرى كه ذكر او در شمار فيلسوفان گذشته است ، با عبد الرحمن خازنى و خيام و ميمون واسطى و ابو حاتم اسفزارى چنان كه خواهيم ديد زيجى ترتيب داده و از همكاران آن استادان شمرده ميشده است .
حكيم ابو الفتح عمر بن ابراهيم الخيامى ( خيام ) نيشابورى كه ذكر او را در شمار شاعران اين عهد خواهيم آورد از همكاران لوكرى و خازنى در تنظيم زيج مذكور بوده است .
ابن اثير در حوادث سال 467 آورده است كه در اين سال نظام الملك و سلطان ملكشاه جماعتى از بزرگان منجمين را گردآورد تا نوروز را در اول حمل مستقر ساختند و پيش ازين تاريخ نوروز در نيمهء برج حوت واقع بود و اين عمل سلطان مبداء تقاويم شد . در همين سال رصدى براى سلطان ملكشاه ترتيب يافت و جماعتى از بزرگان منجمين در عمل آن شركت كردند و از آن جمله بودند عمر بن ابراهيم الخيامى و ابو المظفر
هامش
( 1 ) - رجوع شود به كشف الظنون بند 338 - 339 ؛ تتمة صوان الحكمة ص 153 - 154Aldo Mieli , La Science arade , Brill , 1939 , p . 150 - 152( 2 ) - آلدوميلى ص 152
( 3 ) - تتمة صوان الحكمة ص 161 - 162 ؛ آلدوميلى ص 154