تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 306

مساهمون:

ص٣٠٦
اجوبة المسائل النجارية ، تحصيل الحق ، الزبدة و المعالم است . امام فخر در علوم مختلف از قبيل طلسمات و نحو و فقه و خلاف و طب و علم الفراسة نيز آثارى دارد از قبيل السر المكنون و شرح اسماء اللّه الحسنى در طلسمات ، شرح مفصل زمخشرى در نحو و شرح الوجيز غزالى در فقه و شرح سقط الزند معرّى و شرح كليات قانون ابن سينا . وى كتابى در ذكر جميع علوم عهد خويش دارد مشهور به « ستّينى » كه دربارهء آن بعد ازين سخن خواهيم گفت . در فلسفه و حكمت نيز امام فخر را آثار متعددى است كه از آن ميان الملخّص ، شرح الاشارات ، شرح عيون الحكمة ، مباحث المشرقية ، النهاية ، رسالهء روحيه را ميتوان نام برد . كتاب الملخّص در منطق و فلسفه است . امام در اين كتاب مسائل طبيعى و الهى را با آميختن روش فلاسفه و متكلمين نوشته است . در منطق ملخص بعضى از شكوك امام در مسائلى از قبيل قضايا و قياس و مبادى برهان ملاحظه مىشود . امام فخر در همين كتاب ميگويد كه من شبهه‌هاى خود را دربارهء مبادى برهان در كتاب النهاية آورده‌ام . امام فخر در كتاب الملخّص مباحثى خاص خود دارد و همچنانكه گفتيم با آوردن شبهات بر منطق ارسطو شكست وارد ميآورد . در قسمت حكمت ملخص هم امام فخر شبهه‌هايى چند خاص خود دارد و همچنانكه گفتيم در آن كتاب سعى مىكند حكمت مشاء را با عقايد متكلمان درآميزد . در رسالهء روحيه كه به فارسى و منسوب به امام است « 1 » ، كوشيده است كه در ده فصل در ماهيت روح و اثبات حقيقت و بقاء و مراتب و تجلى ارواح و امثال اين مسائل سخن گويد . مهمترين اثر امام المشككين كتاب مباحث المشرقيهء اوست . مباحث المشرقيه در دو مجلد نوشته شده و شامل مباحث طبيعيات و الهيات است . امام فخر گفته است « 2 » كه در اين كتاب لباب آنچه را كه در كتب قدما ديده است ، آورده و در اين باب از
هامش
( 1 ) - فهرست كتابخانهء آستانهء قدس رضوى ج 4 ص 155 ( 2 ) - مباحث المشرقيه چاپ حيدرآباد سنه 1343 ج 1 از ص 3 ببعد