علم دين پيشت آورد وآنگه * كفر باشد سخن بفرجامش . . .
در شعر عربى اين عهد نيز بنظاير اين دشنامها بفلاسفه بازميخوريم و براى نمونه چند بيت از ابو الحسين محمد بن احمد بن جبير الكنانى الاندلسى رحّالهء معروف ( 540 - 614 ) در اينجا نقل مىشود « 1 » :
قد ظهرت فى عصرنا فرقة * ظهورها شؤم على العصر
لا تقتدى فى الدّين الّا بما * سنّ ابن سينا و ابو نصر
* * *
يا وحشة الاسلام من فرقة * شاغلة انفسها بالّسفه
قد نبذت دين الهدى خلفها * و ادّعت الحكمة و الفلسفة
* * *
ضلّت بافعالها الشّنيعة * طائفة عن هدى الشّريعة
ليست ترى فاعلا حكيما * يفعل شيئا سوى الطبيعة
حكماى مشهور
با همهء مشكلاتى كه براى مشتغلين بحكمت در اين دوره وجود داشت هنوز بازماندهء حوزههاى تعليمى فلاسفه از دورهء پيش در اين عصر مشاهده مىشود و حكمايى كه مقالاتشان بيشتر با علم كلام آميخته بود مشاهده ميشوند . نخستين حكما و فلاسفهء اين عهد كسانى بودهاند كه در حوزهء تعليم شاگردان ابن سينا تربيت شدند .
از بزرگترين اين فيلسوفان يكى ابو العباس فضل بن محمد لوكرى مروزى است ، از لوكر در كنار رود مرو « 2 » ، كه از مشاهير حكماى عهد خود و مربى چندين تن از دانشمندان و فلسفهدانان قرن ششم بوده است . وى شاگرد بهمنيار و بهمنيار شاگرد ابو على بن سينا بوده . بيهقى گويد « 3 » : « بوسيلهء ابو العباس علوم حكمت در خراسان انتشار يافت و او باجزاء علوم حكمت عالم بوده است و ديدهء وى در پيرى نابينا شد و او در ناحيهء مرو از خاندان جليل و از ارباب بيوتات بود . ويرا تصانيف
هامش
( 1 ) - نقل از مقدمهء رحلهء ابن جبير طبع بغداد سنهء 1356 ه ، 1937 م .
( 2 ) - دربارهء لوكر رجوع شود به معجم البلدان ياقوت در ذيل همين نام .
( 3 ) - تتمة صوان الحكمة ص 120