علاء الدوله در اين مدرسه براى مدفن خود گنبد خانهيى زيبا ساخت و در همانجا دفن شد « 1 » . يكى از سرداران او بنام كيانرسو نيز مدرسهيى ايجاد كرد « 2 » و اين هر دو مدرسه در اواخر قرن نهم رو بويرانى نهاده بودند « 3 » . مدرسهء ديگرى از آثار قرن ششم تا ديرگاهى در يزد برپاى بود بنام مدرسهء عطا خان كه علاء الدوله پسر محمود بن ملكشاه در جوار مدرسهء علاء الدوله كاليجار ساخته بود « 4 » و پس از آنكه در اصفهان در منازعهء ميان سلطان محمد و بركيارق بقتل رسيد او را بيزد آورده در مدرسهء خود دفن كردند « 5 » .
اتابكان يزد هم مدارسى در اين شهر بنا كردند و از آن جمله مدرسهييست كه اتابك سام پسر اتابك عز الدين نزديك دروازهء مهريجرد يزد ساخت « 6 » و مدرسهيى كه برادر اتابك سام ميان بازار شهر بنام وردانروز ساخت و در آن آرامگاهى براى خود ترتيب داد و همانجا دفن شد « 7 » . در قرنهاى هفتم و هشتم نيز در شهر يزد مدارس فراوانى ايجاد شد كه بموقع راجع به آنها صحبت خواهيم كرد .
چنان كه ملاحظه ميكنيد نهضتى كه خواجه نظام الملك با ساختن نظاميههاى نيشابور و بغداد و بلخ و بصره و موصل و هرات و اصفهان و آمل طبرستان بوجود آورد به زودى و با سرعتى شگفتآور در سراسر بلاد ايران و در بسيارى ديگر از بلاد كشور هاى اسلامى دنبال شد و چون قرنهاى پنجم و ششم دورهء رواج علوم مختلف خصوصا علوم مذهبى و ادبى بود توجه شاگردان فراوان بمدارس هم فى الحقيقة وسيلهء تشويقى
هامش
( 1 ) - تاريخ جديد يزد تأليف احمد بن حسين الكاتب در اواخر قرن نهم هجرى . چاپ يزد ( 1317 ) ص 66
( 2 ) - ايضا ص 66
( 3 ) - ايضا ص 67
( 4 ) - ايضا ص 68
( 5 ) - ايضا ص 71
( 6 ) - ايضا ص 72
( 7 ) - ايضا ص 73 - 74