ملكه خاتون از خاتونان سلجوقى مدرسهيى در اصفهان بنا كرد كه بنام وى شهرت داشت « 1 » .
سلاجقهء كرمان نيز در ديار حكمرانى خود مدارس فراوان ايجاد كردند .
عماد الدوله تورانشاه بن قرا ارسلان چهارمين پادشاه سلجوقى كرمان ( 477 - 490 ) فرمود تا مهندسان و استادان بنا را حاضر كردند و در ربض بيرون شهر بناى سراى خويش فرمود و در جنب سراى مسجد جامع و مدرسه و خانقاه و بيمارستان و گرمابه ، و اوقاف شگرف بر آنها نهاد . . . و آن محله بمحلهء سهشنبهى معروف گرديد « 2 » »
از ميان اين ابنيه مسجد جامع آن تا 550 سال بعد يعنى دورهء مؤلف تاريخ سلاجقهء كرمان آباد بود و آن را مسجد ملك ميخواندند « 3 » و اكنون نيز آباد است .
ارسلانشاه بن كرمانشاه بن قاورد ( 495 - 537 ) هم مدارسى در كرمان ايجاد كرد و زنش زيتون خاتون ملقب به عصمة الدين مدرسهيى بنام مدرسهء درب ماهان ايجاد كرد و اوقافى بر آن و ساير آثار خيريهء خود تعيين نمود كه آنها را اوقاف عصمتى ميگفتند « 4 » .
محمد بن ارسلانشاه هفتمين پادشاه قاورديان ( 537 - 551 ) در بردسير بم و جيرفت علاوه بر آثار خيريهيى مانند مساجد و بيمارستان و كتابخانه ، مدارسى هم بنا كرد « 5 » .
در قرن ششم شهر يزد هم مانند بعضى از شهرهاى ديگر مركزى بداشتن مدارس زياد ممتاز بود و از جملهء مدارس آن مدرسهيى بود كه ابو جعفر علاء الدوله كاليجار كه از سال 504 از جانب ملكشاه در آنجا امارت يافت در سال 527 بنا كرد و بمناسبت دو مناره كه بر درگاه مدرسه ساخته شده بود آن را مدرسهء دومناره ميگفتند .
هامش
( 1 ) - راحة الصدور ص 140
( 2 ) - تاريخ سلجوقيان كرمان تأليف محمد بن ابراهيم . بريل 1886 طبعHoutsmaص 20 . اين كتاب در قرن يازدهم هجرى تأليف شد .
( 3 ) - ايضا ص 21
( 4 ) - ايضا ص 26 و 27
( 5 ) - ايضا ص 32