آثار حبيش
شرف الدين ابو الفضل حبيش بن ابراهيم المتطبب التفليسى از كبار دانشمندان ايران در قرن ششم است كه چندين اثر ازو بپارسى در علوم مختلف باقىمانده است . حاجى خليفه « 1 » وفات او را بسال 629 نوشته و گفته است كامل التعبير خود را براى قلج ارسلان الرومى تأليف كرده است . اين قلج - ارسلان چنان كه از مقدمهء مؤلف در بعضى از كتابهايش برمىآيد ، ابو شجاع قلج ارسلان بن مسعود از سلاجقهء آسياى صغير است كه از 551 تا 584 سلطنت كرده و درين سال ممالك خود را بين پسران خويش تقسيم نموده و خود در 588 درگذشته است « 2 » . اين مرد دانشمند آثار متعددى به زبان پارسى و عربى در فنون مختلف دارد كه بعضى بطبع رسيده و از باقى نسخى موجود است . از جملهء اين كتب است : بيان الطب بپارسى - ملحمهء دانيال يا اصول الملاحم بپارسى - كتاب القوافى بپارسى - كامل التعبير بپارسى - كفاية الطب به عربى - بيان الصناعات در حيل و صنايع مختلف - بيان التصريف به عربى - قانون الادب در لغت از عربى بپارسى - بيان النجوم در هيئت و نجوم بپارسى و چند كتاب ديگر « 3 » .
آثار حبيش بن ابراهيم بسادگى عبارت و اتقان آنها معروفست و اهميت او مخصوصا در آنست كه كوشيد علوم گوناگونى را به زبان پارسى تدوين كند . براى ذكر نمونهيى از نثر او مقدمهء كتاب القوافى را در اينجا نقل مىكنيم :
« بسم اللّه الرحمن الرحيم ، رب تمم بالخير ، سپاس و شكر خذايرا كه از علم و دانش ما را بهره داذ و راه راست نموذ ، و دين اسلام بارزانى داشت ، و دروذ خذاى بر محمد باذ عليه السلام ، و بر ياران و اهل بيتش . چنين گويذ حكيم ابو الفضل حبيش بن ابراهيم بن محمد الكمالى التفليسى ، كه ملك اجل عادل عالم كبير ، قطب الدين ، عماد الاسلام و نظامها ، جلال الملة و جمالها ،
هامش
( 1 ) - كشف الظنون ذيل كامل التعبير بند 1379 - 1380
( 2 ) - طبقات سلاطين اسلام استانلى لينپول ترجمهء مرحوم عباس اقبال ص 137
( 3 ) - دربارهء حبيش بن ابراهيم و آثار او رجوع شود به : كشف الظنون بندهاى 1310 ، 1379 - 1380 ، 261 و جز آن ؛ فهرست نسخ فارسى كتابخانهء ملى پاريس ج 2 ص 89 و 175 ؛ فهرست كتابخانهء مدرسهء عالى سپهسالار ج 2 ص 247 و 250 ؛ سبكشناسى مرحوم ملك الشعراء بهار ج 2 ص 393 - 396