و اگر تصوّر كنيم كه دقيقى مثلا در حدود سال 360 بدربار او راه يافته مىبايست درين تاريخ اقلا سى سال داشته باشد و درين صورت ولادت او باقلّ احتمالات در حدود سال 330 اتفاق افتاده است و از طرفى ديگر چون ميدانيم در جوانى كشته شده و قتل او بعد از سال 365 و پيش از 370 ( چنان كه خواهيم ديد ) اتفاق افتاده است ، نميتوان سال ولادت او را از حدود 320 فراتر برد .
در مولد او اختلافست . عوفى او را طوسى دانسته و هدايت گفته است : « برخى بلخى و چندى سمرقندى دانندش » « 1 » و لطفعلى بيك آذر ويرا سمرقندى شمرده است و درينباره روايات ديگر نيز هست و راجع بهيچيك بصراحت نميتوان رأيى داد .
نكتهيى كه دربارهء او قابل ذكرست آنكه برخى ويرا همان ابو على محمد بن احمد بلخى شاعر دانستهاند كه ابو ريحان به او و شاهنامهاش اشاره كرده است « 2 » ولى هيچيك از دلايلى كه درينباره گفته شده قانعكننده نيست ، مثلا شاعر بودن ابو على بلخى و نوشتن شاهنامه از روى منابع مختلفى كه پيش ازين گفتيم دليل آن نميشود كه او همان دقيقى باشد كه شاهنامهء ابو منصورى را بنظم درآورده و بحثى هم كه ابو ريحان در باب شاهنامهء ابو على كرده معلوم ميدارد كه آن بنثر پارسى بوده است نه نظم .
دقيقى بر آيين زرتشتى بوده و خود برين گفته دلايلى دارد كه ذكر خواهيم كرد .
برخى بسبب آنكه وى اسم و كنيهء مسلمانى دارد در زرتشتى بودن او ترديد كردهاند ليكن اين دليل قاطعى نيست زيرا ما كسانى را در سه چهار قرن اول داريم كه اسم خود و پدرشان اسامى مسلمانى بوده ولى در زرتشتى بودنشان ترديدى نيست مانند على بن عبّاس مجوسى اهوازى طبيب مشهور . چنان كه گفتيم در اشعار شاعر دلايلى بر زرتشتى بودن او موجودست و از آن جمله است :
دقيقى چار خصلت برگزيدست * بگيتى از همه خوبى و زشتى
لب ياقوترنگ و نالهء چنگ * مى خونرنگ و كيش زردهشتى
هامش
( 1 ) - مجمع الفصحاء ج 1 ص 214
( 2 ) - آقاى سعيد نفيسى در شرح احوال و آثار رودكى ص 1260 . و همين نظر را در كتاب تاريخ ادبيات از مرحوم فروغى نيز ديدهام