پيشرفت و توسعه داشت . در اين اوان ابراهيم بن محمد بن على كه امام و پيشواى دعوت عباسيان بود جوانى بالياقت را بنام ابو مسلم عبد الرحمن بن مسلم مرورودى كه اصلا موسوم بابراهيم بود و خود را از اولاد بزرگمهر حكيم ميدانست ، برياست شيعهء خود در خراسان برگزيد و انتخاب او را به ابو سلمهء خلّال داعى و وزير آل عباس در كوفه نيز اطلاع داد . اين امر مصادف بود با حكومت نصر بن سيار والى بنى اميه در خراسان كه با وجود فتوحات خود و لياقت و درايتى كه داشت دچار جنگهايى داخلى گرديده بود كه در خراسان مانند همهء ممالك اسلامى درگرفته بود . اين جنگها از سال 126 ميان نصر بن سيار و مخالفان او يعنى ميان مضريّه و يمانيّه پديد آمده و شدّتى عظيم يافته بود . در خلال اين احوال پيروان بنى عباس در خراسان فرصت يافته و بر وسعت دايرهء دعوت خود افزوده بودند و مردم را به « الرضا من آل رسول اللّه صلى اللّه عليه و إله و سلم » يا « الرضا من آل محمد » دعوت مينمودند و داعيان آنان در تمام شهرها و قراء و قصبات خراسان مخفيانه به كار خود ادامه ميدادند . در سال 129 از جانب ابراهيم بن محمد فرمان بابو مسلم رسيد كه دعوت خود را اظهار كند و او مأمورانى ببسيارى از قراء خراسان فرستاد و در ماه رمضان شروع باظهار دعوت كرد و مردم بسيارى از نواحى مختلف كه دعوت دعات عباسى را پذيرفته بودند در قريهء « اسفيذنج » از قراء « مرورود » بر او گرد آمدند و او لوائى را كه ابراهيم بن محمد برايش فرستاده بود برافراشت و دعوت آشكار كرد و بنصر بن سيار كه در اين ايام سرگرم جنگهاى داخلى با يمانيه بود نامه فرستاد و او را باطاعت خود خواند و چون نصر از اين امر آگهى يافت يكى از موالى خود را موسوم به يزيد پس از هجده ماه از قيام او بجنگ وى فرستاد و اين سردار پس از جنگ مختصرى شكست يافت و اسير شد . ابو مسلم او را معالجه كرد و آزاد نمود ولى از وى قول گرفت كه اگر چيزى در باب او و پيروانش از وى پرسند جز راست نگويد . يزيد چون بنزد نصر بازگشت اظهار داشت اينكه ابو مسلم و پيروان او را بعبادت بت و استحلال دماء و اموال متهم ميدارند دروغست و ايشان بطريق راست و بر دين خدايند . از اين پس كار ابو مسلم و پيروان او بالا گرفت و شروع بفتح بلاد خراسان كردند . در اين ميان ابو مسلم با پيشواى مخالفان نصر يعنى « كرمانى » سازش كرد و پس از آنكه كرمانى بدست نصر
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 14
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص١٤