بحكمت مشّاء توجّه داشتند و اعتقادات خود را با استفاده ازين مبانى مختلف توضيح ميدادند . بر روى هم آراء و مسائل مورد بحث اين دسته غالبا مأخوذست از مؤلّفات مترجمان قرن دوم و سوم و اوايل قرن چهارم هجرى كه از منابع هندى و پهلوى و يونانى و سريانى كتب متعدد در فلسفه و تمثيلات و قصص و روايات ادبى و تاريخى و موضوعات گوناگون علمى ترجمه ميكرده و از آن آثار مختلف بطريق انتخاب و تأليف مسائلى را مىپذيرفته و با توجّه بمبانى دينى اسلام ( در مواردى كه لازم ميديدهاند ) انشاء مىنمودهاند .
علوم اخوان الصفا از چهار دسته كتب دينى و رياضى و طبيعى و الهى اخذ شده است « 1 » و اين قوم در اخذ علوم و اطلاعات خود بهمهء كتب دينى متوسل ميشده و جملهء آنها را از تورات و انجيل و قرآن و يا آثار علماى مختلف مانند هرمس و سقراط و افلاطون و ارسطو و ديگران بيك نظر مينگريسته و با اينحال سقراط و افلاطون را بر ارسطو ترجيح ميدادهاند . در تمثيلات و استشهادات خود هم ميان ابراهيم و يوسف و مسيح و محمد و سقراط و فيثاغورس و هرمس و بلوهر « 2 » و حكماى ايرانى فرقى نمىنهاده و همه را بيك چشم مىنگريستهاند .
فلسفه در نظر اخوان همان معنى عمومى را دارد كه نزد حكما داشت و ميگفتند « آغاز فلسفه محبت علوم و ميان آن معرفت حقائق موجودات بحسب طاقت انسانى و پايان آن گفتار و كردار موافق با دانش است » « 3 » و مذهب علمى خود را نظر در جميع علوم موجودات عالم از جواهر و اعراض و بسائط و مجرّدات و مفردات و مركّبات و
هامش
- و ماهية اغراضهم فيها و هى اثنتان و خمسون رسالة فى فنون العلم و غرائب الحكم و طرائف الآداب و حقائق المعانى عن كلام الخلصاء الصوفيه صان اللّه قدرهم و حرسهم حيث كانوا فى البلاد . ( رسائل اخوان الصفا ج 1 ص 1 )
( 1 ) - رسائل اخوان ج 4 ص 106
( 2 ) - رسائل اخوان ج 4 ص 120 . قول بلوهر را از كتاب معروف بلوهر و بوذاسف منقول از سانسكريت به پهلوى و عربى نقل كردهاند .
( 3 ) - رسائل اخوان ج 1 ص 23