باطن او با آنان مباين است و او در حقيقت با نفس خود سرگرم و بدان خوشدل است نه به غير آن و اين حال ملازم ويست و تغيير نمىپذيرد . پس مبناى نظر ابن مسكويه در اخلاق وصول بكمال معنى آدميت است « 1 » .
ابن طيّب
از مشاهير حكماى اين عهد ابو الفرج عبد الله بن الطيّب الجاثليق ( م . 435 ) است كه ميان او و ابو على سينا معارضاتى جريان داشته است . اهميت او بيشتر در شروح مفصلى بود كه بر كتب ارسطو و جالينوس نوشت و ازين طريق بنشر افكار و آثار آنان در ميان مسلمين ياورى بسيار كرد تا بجايى كه القفطى ميگويد ، « ابو الفرج هرچه را از علوم قديم فراموش شده و پنهان گرديده بود زنده و آشكار كرد » . از كتب او تفسير مقولات ارسطو طاليس و چند رساله در مباحث كلام مسيحيان باقيست .
ابن هندو
از حكماى معروف قرن چهارم و اوايل قرن پنجم ابو الفرج على بن حسين ابن هندو است كه مردى اديب و حكيم و كاتب و شاعر بوده و در علوم اوايل اطلاعات بسيار داشته است . ويرا برخى اهل رى دانستهاند و ابن اسفنديار گفته است اگرچه پدران او قمى بودهاند اما مولد و منشاء او طبرستان بود و مضجع و مرقد باستراباد بسرايى كه ملك او بوده است .
ابن هندو علوم اوايل را در خدمت ابو الحسن الوائلى در نيشابور و پس از آن در محضر ابو الخير بن الخمّار فراگرفت و بعد از آنكه مدتى در بغداد گذراند بگرگان روى نهاد و آنجا در خدمت شمس المعالى قابوس بن وشمگير ( 366 - 403 ) و پسر او فلك المعالى منوچهر ( 403 - 420 ) بسر ميبرد و بعهد منوچهر از دستگاه او گريخت و بنيشابور رفت و بعد از آن بسال 410 يا 420 فوت كرد « 2 » . از آثار او در حكمت كتب ذيل در دست
هامش
( 1 ) - براى اطلاع از احوال و آثار ابو على مسكويه رجوع شود به : اخبار الحكماء ص : 217 - 218 . معجم الادباء ياقوت ج 5 ص 5 - 19 . دائرة المعارف اسلامى ذيل عنوان ابن مسكويه . تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى ، دكتر صفا ، ج 1 چاپ اول ص 200 - 202 و 378 - 381 .
( 2 ) - براى اطلاع از احوال او رجوع شود به طبقات الاطبا ج 1 ص 323 - 327 . تتمة صوان الحكمة ص 85 - 88 . معجم الادباء ج 13 ص 136 - 146 . كشف الظنون ذيل اسم مفتاح الطب . تاريخ طبرستان ابن اسفنديار ص 125 - 138 . تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى ج 1 چاپ اول ، ص 321