مازندران و گرگان در قبضهء اطاعت او درآمد و او خود در سال 270 درگذشت و بعد ازو محمد بن زيد ( 270 - 287 ) معروف به « داعى كبير » هفده سال حكومت كرد و در جنگ با سپاهيان اسمعيل بن احمد كشته شد و گرگان و طبرستان جزء متصرفات سامانيان درآمد و تا سال 301 كه سال غلبهء يكى ديگر از سادات طالبيه موسوم بابو محمد حسن بن على الاطروش ملقب به الناصر الكبير است حكّام و عمّال سامانى در طبرستان و گرگان حكومت ميكردند و الناصر الكبير در اين مدت در گيلان مشغول مجاهدت بود و در سال 301 بطبرستان تاخت و پس از جنگ سختى با محمد بن صعلوك حاكم سامانى مدتى بر گيلان و طبرستان و قسمتى از گرگان حكومت راند تا در سال 304 درگذشت و بعد از او الداعى الصغير حسن بن القاسم جانشين وى شد و تا سال 316 حكومت ميكرد تا بدست سپاهيان اسفار پسر شيرويه كشته شد و در همان حال كه او بر قسمتى از طبرستان حكومت داشت فرزندان و نوادگان ناصر كبير يعنى ابو الحسين ( متوفى بسال 311 ) و ابو القاسم ( متوفى بسال 312 ) پسران ناصر و ابو على الناصر محمد بن احمد بن حسن و ابو جعفر بن احمد بن حسن بر قسمتهاى ديگر طبرستان و گرگان فرمانروايى ميكردند .
در دستگاه فرزندان الناصر الكبير چند تن از سران طبرستان و گرگان و ديلم بسر ميبردند بنام اسفار بن شيرويه و على بن خورشيد و ماكان بن كاكى كه با داعى صغير سخت مخالفت داشتند و مايهء آشفتگى كار داعى در اواخر امر اينان بودهاند .
ماكان بن كاكى از سران ديالمه بود كه در آغاز امر نزد ابو الحسن ناصر در گرگان بسر ميبرد و از جملهء سرداران و متنفذين بزرگ پيشگاه او بود و مدتى از جانب وى بر تميشه حكومت ميكرد . در دورهء اولاد ناصر نفوذ ماكان فزونى يافت چنان كه مدتى بر طبرستان و رويان استيلا داشت و ولايت رى را نيز بتصرّف درآورد و از آن پس بر اثر كشاكش با اسفار و آل بويه و آل زيار و سامانيان گاه در رى و گاه در طبرستان و گاه در گرگان و گاه در خراسان بسر ميبرد تا در سال 329 كه بر رى و گرگان مسلّط بود در عهد سلطنت نصر بن احمد ميان او و سپاه سامانى بسردارى ابو على احمد بن محتاج جنگى سخت درگرفت و ماكان كشته شد .
يكى ديگر از رجال متنفذ دستگاه فرزندان ناصر كبير اسفار پسر شيرويه است
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 210
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٢١٠