شاعر بزرگ ما استاد ابو القاسم فردوسى شده است ، او خود نيز منشأ ايجاد يك محيط خاص ادبى در عالم حماسهسرايى گرديده است كه هزار سال از آن مىگذرد و هنوز ادامه دارد و همين حال را مىتوان در نوابغى از قبيل نظامى و مولوى و سعدى و حافظ مشاهده كرد .
پس بيان احوال و آثار هرشاعر يا نويسنده تا آنجا كه در دسترس است ، به همان اندازه در تاريخ ادبيات لازمست كه ذكر مقدمات ظهور آنان ، و از اينجاست كه ما كوشيدهايم هرجا كه لازمست سخن از رجال بزرگ علم و ادب رود و احوال و افكار و آثار آنان چندانكه در مقدرت و امكان ماست شناسانده شود .
اميد است خداوند متعال توفيق ادامهء اين خدمت را كرامت فرمايد و به اين بنده فرصت دهد تا كارى را كه در پيش گرفتهام بپايان برم .
در ذيل اين مقال ذكر اين نكته را نيز لازم مىدانم كه تاريخ ادبيات را بر دو گونه ميتوان نوشت يكى آنكه توضيح داده شد ، و از آن راه ميتوان تمام مجاهدات ادبى يك ملت را بهر طريق كه براى پيشرفت و تكامل زبان و ادب و علوم و فنون ادبى صورت گرفته است ، بيان كرد ، ديگر از طريق بحث در انواع اصلى و اساسى شعر و نثر مانند بحث در نثر و سبكهاى مختلف آن و شعر و انواع اساسى آن ( شعر حماسى - شعر غنايى - شعر تمثيلى - شعر حكمى و عرفانى . . . ) . در اين راه نيز در زبان فارسى كارهايى انجام گرفته و كتابهايى تأليف شده است كه از آن ميان نخست مجلدات سهگانهء سبكشناسى تأليف مرحوم ملك الشعراء بهار در ذكر سبكهاى نثر پارسى ، و دوم كتاب مفصل نگارندهء اين سطور را بنام « حماسهسرايى در ايران از قديمترين عهد تاريخى تا قرن چهاردهم هجرى » بايد ذكر كرد و اميد است در ساير شقوق ادب فارسى به اين طريق هم كتبى كه شايستهء استفادهء اهل ذوق و فن باشد تدوين گردد و اين نقيصه نيز بهمت دانشمندان از علوم ادبى فارسى مرتفع شود .
تهران 1332 شمسى هجرى ذبيح الله صفا
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة مقدمه 11
مساهمون: ذبيح الله صفا
صمقدمه ١١