مخصوصا ژزوئيتها و ديگر فرق متعصب به مخالفت برخاستند . بر خلاف اين گروه ، ترقيخواهان و اهل علم با كمك مقامات رسمى ، مخصوصا با كمك مادام دوپمپادور و مارگيز دار ژانسون « 1 » و با جانبدارى جدّى مالزرب « 2 » مدير كتابخانه ، به اين خدمت بزرگ فرهنگى ادامه داند .
غير از خدمتگزارانى كه نام برديم ، مرد فرهنگپرورى بهنام ژكور « 3 » تمام دارائى و مساعى خود را در راه انجام و انتشار اين كار علمى به كار برد .
ادبا ، دانشمندان ، فلاسفه و هنرمندانى چون ولتر ، منتسكيو ، روسو و ديگر شخصيتهاى فرهنگى به شرح زير در تأليف و پيدايش اين دايرة المعارف شركت جستند :
در رشته فلسفه : هلوتيوس « 4 » و لابه كونديلاس « 5 »
در حكمت الهى و علم كلام : لابه مورله « 6 »
در شيمى : بارون هلباخ
در تاريخ طبيعى : دوبانتن « 7 »
در انتقاد ادبى : مارمونتل « 8 »
در صرف و نحو و « گرامر » دومارسه « 9 »
در اقتصاد سياسى : كنه « 10 » و توگو « 11 »
به اين ترتيب براى اولين بار يك فرهنگ يا دايرة المعارف كه حاوى علوم و هنرهاى مختلف بود با تحمل مشكلات و رفع موانع گوناگون در فرانسه منتشر گرديد ، انتشار اين شاهكار فرهنگى تأثيرى عميق و مداوم در انقلاب فكرى و اجتماعى ملت فرانسه و ديگر ملل غرب باقى گذاشت .
سير تكاملى دايرة المعارف در فرانسه :
هامش
( 1 ) .Le Marquis d'Argenson( 2 ) .Males - Herbes( 3 ) .Jaucaurt( 4 ) .Helsie tius.
( 5 ) .L'abbe de candillac.
( 6 ) .Thealogien I'abbe Mareblet.
( 7 ) .Daubentan.
( 8 ) .Marmontel.
( 9 ) .Dumarsaius.
( 10 ) .quesnay.
( 11 ) .Tugot.