را شير داد و بهخاطر تو رنج فراوان تحمّل كرد . » « 1 »
پاسخ علم الهدى به ابو العلاى معرى
ابو العلاى معرّى گفت : « دستى كه پانصد دينار ديه آن است براى چه در سرقت ربع دينار قطع مىشود . » « 2 »
سيد مرتضى علم الهدى در پاسخ او مىگويد :
عزّ الامانة اغليها و ارخصها * ذلّ الخيانة فافهم حكمة البارى
يعنى عزّت و گرانبهايى « امانت » گران كرد ارزش دست را و خيانت موجب ذلّت و پستى آن گرديد . پس حكمت خدا را درياب .
ابو العلا در طول عمر 86 ساله خود زنى اختيار نكرد و از خوردن گوشت حيوانات خوددارى نمود و به هيچ موجود زندهيى آزار و اذيّت نرسانيد . مىگويند چون هنگام مرگش فرا رسيد وصيّت كرد كه بر سنگ قبرش اين بيت را بنويسند :
هذا جناه ابى علىّ * و ما جنيت على احد
اين جنايت پدرم بر من است * اما من به كسى جنايت نكردم
كندى
ابو يوسف يعقوب ابن اسحاق ، متفكر و فيلسوفى عرب است كه قبلا بهطور اجمال به نظريات فلسفى و اجتماعى او اشاره كرديم ، پدرش والى كوفه بود ، تربيت علمى و عقلى او در بغداد صورت گرفته است ، در دوران رشد علمى ، به دربار خلفا راه يافت و در زمان متوكل به سعايت دشمنان ، ميان او و خليفه كدورتى پديد آمد .
آثار فرهنگى او
كندى در علوم متداول زمان خود دست داشته و كتب و رسالات فراوان در فلسفه و منطق و حساب و هندسه و نجوم و طب و سياست و غيره تأليف كرده است ، كه در افكار و آراى دانشمندان ايران و ديگر ملل اسلامى مؤثر افتاده است . كندى فيلسوفى التقاطى بود ، وى تحت تأثير نوافلاطونيان به جمع و توفيق ميان آراء افلاطون و ارسطو پرداخت و در عينحال كوشيد كه اصول فلسفى او ، منافاتى با دين اسلام نداشته باشد و به همينجهت در بسيارى از معتقدات دينى با معتزله همراه است . كندى اجسام را از لحاظ بعد متناهى مىداند و درنتيجه به تناهى و حدوث اجسام و به حدوث عالم معتقد است ؛ و خداوند را ، مانند معتزله ، از صفات
هامش
( 1 ) . عقايد ابو العلا ، عمر فروخ ، ترجمهء خديوجم ، ص 219 به بعد .
( 2 ) . عقايد ابو العلا ، پيشين ، ص 89 .