به منابع و ماخذ گوناگون ، كليّه عقايد و نظريّات موافق و مخالف هريك از فرقههاى اسلامى ، و جنگها و مبارزات خونين و تعصّبآميزى كه بين آنها درگرفته ، بىكم و كاست توصيف و بيان كرده است ، به اين اميد كه خوانندهء حقيقتجو با مطالعه و مقايسهء عقايد و نظريات گوناگون به حقايق و واقعيّات پى برد و مسلمانان واقعى را از عناصر سستعقيده و بىايمان بازشناسد .
- بخاطر داشته باشيم كه دانشمند معاصر ما ، استاد مرتضى مطهرى بارها و با صراحت با تحديد عقايد و افكار و اعمال زور براى قبولاندن معتقدات و ايدئولوژيهاى گوناگون مخالفت ورزيده است . به نظر استاد : « هر مكتبى كه به ايدئولوژى خود ايمان و اعتقاد داشته باشد ناچار بايد طرفدار آزادى تفكر باشد ، من اعلام مىكنم كه در رژيم جمهورى اسلامى ، هيچ محدوديتى براى افكار وجود ندارد ، همه بايد آزاد باشند كه حاصل انديشهها و تفكرات اصيلشان را عرضه كنند .
. . . من به جوانان و طرفداران اسلام هشدار مىدهم كه خيال نكنند راه حفظ اسلام و معتقدات مذهبى جلوگيرى از ابراز عقيدهء ديگران است .
از اسلام فقط با يك نيرو مىشود پاسدارى كرد و آن علم است و آزادى دادن به افكار مخالف ، و مواجههء صريح و روشن با آنها و الّا اگر جلوى فكر را بخواهيم بگيريم ، اسلام و جمهورى اسلامى را شكست دادهايم .
از آنجا كه ماهيّت اين انقلاب ، ماهيتى عدالتخواهانه بوده است وظيفهء همگى ما اين است كه براى آزاديها به معنى واقعى كلمه احترام بگذاريم ، زيرا اگر بنا بشود ، حكومت اسلامى زمينهء اختناق را بوجود بياورد ، شكست خواهد خورد .
. . . منظور ما ، آزادى به معناى معقول آن است ، هركس بايد فكر و بيان و قلمش آزاد باشد ، تجربههاى گذشته نشان داده است كه هر وقت جامعه از يكنوع آزادى فكرى برخوردار بوده است ، اين امر به ضرر اسلام تمام نشده است . بلكه در نهايت ، بسود اسلام بوده است .
در جامعهء ما بايد محيط آزاد برخورد عقايد و افكار بوجود بيايد ، بطوريكه صاحبان افكار مختلف بتوانند حرفهايشان را مطرح كنند . ما هم در مقابل بتوانيم آراء و نظريّات خودمان را بيان كنيم ، تنها در چنين زمينهء سالمى خواهد بود كه اسلام هر چه بيشتر رشد مىكند .
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 6
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٦