پيشگفتار
جلد نهم تاريخ اجتماعى ايران ، مربوط به فرقهها و انشعاباتى است كه پس از رحلت پيشواى اسلام ، مخصوصا از قرن دوّم و سوّم هجرى به بعد در دين حنيف اسلام پديد آمده است ، كه از آن ميان مذاهب اهل سنّت و جماعت و مذاهب اهل تشيّع و مذاهب گروه خوارج ، پيروان فراوان ، و اهميّت و اعتبار بسيار كسب كردهاند .
آنچه مسلم است ، از روزگار قديم طبقات مختلف المنافع جامعهء بشرى ، بدون توجه به روح اديان و مذاهب توحيدى ، بر حسب منافع اقتصادى ، سياسى و اجتماعى خويش ، در اديان و مذاهب مختلف ، از جمله در دين يهود و نصارا و دين مبين اسلام تغييراتى داده و بنام خدا و رسول و پيشوايان دين ، دستهها ، گروهها و فرقههاى جديدى پديد آوردهاند .
پژوهندگان و علاقهمندانى كه جوياى كشف حقيقتند ، با مطالعهء كتاب ملل و نحل شهرستانى و تبصرة العوام حسن رازى و ديگر منابع و كتبى كه در اين زمينهها برشته تحرير درآمده است به گروهها و فرق گوناگونى كه طى اين 13 قرن به منصّهء بروز و ظهور رسيدهاند ، پى خواهند برد .
حمد الّه مستوفى نويسندهء تاريخ گزيده مىنويسد : امّت اسلام به حكم حديث نبوى : « ستفرّق امّتى على ثلاث و سبعين فرقه ، النّاجية منهم واحدة ، انا عليه و اصحابى : يعنى امّت من به 73 فرقه تقسيم مىشوند و از ميان آنها فقط يك گروه نجات مىيابند من و يارانم در شمار رستگارانند .
در اين مجلّد ، مؤلّف به حكم وظيفه ، براى حفظ امانت و بىطرفى ، با مراجعه