نگاهى به فرق و عقايد مذهبى در جهان
ضمن بحث از فرق مذهبى در اسلام بىمناسبت نيست ، ببينيم از نظر علمى تعريف دين چيست ، و در سراسر جهان چند نوع دين و آئين وجود دارد و اصول كلّى عقايد آنها چيست ؟
دين
از نظر علمى ، دين مجموعهء عقايد موروث مقبول در باب روابط انسان است با آنچه مبدأ وجود وى خوانده مىشود . . . مفاهيم و مسائلى چون روح ، خدا ، زندگى ، مرگ ، دنياى بعد از مرگ ، غيب ، جهنّم ، بهشت ، و در پارهيى موارد بعضى مسائل اخلاقى و اجتماعى نيز غالبا در قلمرو اين عقايد موروث واردند و اين كه بعضى امور مقدّس و بعضى كارها ، گناه يا حرام و اجتنابكردنى شمرده مىشوند ، لازمهء همين عقايد است . . . منشأ دين را بعضى حسّ ترديد و تزلزل انسان در مقابل طبيعت و بعضى حسّ ترس از مجهول شمردهاند . . . در بين اديان موجود ، بعضى هستند كه در آنها فرض وجود خدا ضرورى نيست ( مانند آئين كنفوسيوس ) ؛ بعضى كه فرض وجود خدا را لازم مىشمرند ، يا به شرك قائلند يا به خداى واحد و يا به ثنويت .
تحقيق دربارهء دين و ماهيت آن موضوع علم اديان و ملل و نحل است . اديان بزرگ موجود عبارتند از مسيحيت ، اسلام ، آئينهاى بودا ، هندو ، شينتو ، تائو ، كنفوسيوس ، يهود و زردشت و هريك تاريخ جداگانه دارند . . . » « 1 » .
هامش
( 1 ) . نقل و تلخيص از دايرة المعارف فارسى ، ج 1 ، ص 1027 به بعد .