5 - يهودى مجرم چون مسلمان شود ، از كيفر معاف است .
6 - ماليات مخصوصى غير از ماليات قانونى از آنها مطالبه مىكنند .
7 - يهودى تأمين جانى ندارد و قاتل يهودى با پرداخت جريمه از مجازات معاف مىگردد .
ملكم خان از طرف شاه جواب داد كه در مراجعت به تهران تحقيق و رسيدگى خواهد شد . . . » « 1 » .
پس از مراجعت شاه از فرنگ تعدّى و تجاوز به يهوديان در همدان و ساير جاها همچنان ادامه يافت ولى اتحاديّهء يهوديان و سفارتخانههاى خارجى همواره مراقب اوضاع بودند و دولت را تحت فشار قرار مىدادند ، تا سرانجام ناصر الدّين شاه فرمان مورخّهء جمادى الاخر 1297 را صادر كرد ؛ متن فرمان بدين قرار است :
به نام اعليحضرت همايونى
طبق فرمان اعليحضرت به اطّلاع كليّهء قضات فعلى و آتيهء مملكت مىرسد كه شكايتى از جماعت يهود راجع به اشخاص جديد الاسلام كه در نتيجهء خويشاوندى ، ادّعاى كليّهء دارايى اقوام فوت شده خود را مىنمايند شده است ، كه در اثر آن خانوادههاى يهودى همواره ناراحت مىگردند . ميل اعليحضرت همايونى بطور قطع بر آن است كه ملل متنوّعه در تحت حمايت شاه به راحتى زندگى نمايند و به اين مناسبت موقعى كه يك نفر يهودى فوت مىكند ، يك جديد الاسلام حقّ ندارند با يهودى بدرفتارى كرده و حقّ آنان را تصاحب نمايد به عنوان آنكه وارث منحصر بهفرد مىباشد . لازم است كليهء كوشش خود را براى جلوگيرى از تعدّيات عليه ملّت يهود بنمايند و تحت مسئوليّت خود اين فرمان را مراقبت كنيد . . . » « 2 » .
در ژانويهء 1882 وزارت خارجهء انگلستان اعلام داشت كه در ايران به دستور شاه حقوق يهوديان ، زردشتيان و نصارا مساوى خواهد بود ، بنابراين يهوديان مجازند كه در بازار ، دكان داشته باشند . بااينحال وضع يهوديان از لحاظ حقوق فردى و اجتماعى در ايران تثبيت نشد و هر روز در گوشه و كنار مملكت به عنوانى مزاحم آنها
هامش
( 1 ) . همان كتاب ، ص 718 .
( 2 ) . همان كتاب ، ص 735 .