قرآن ، آياتى در اعراض از دنيا نيز آمده است . بنابراين براى بيان عناصر اسلامى كه در پيدايش تصوف تأثير داشتهاند بايد به قرآن و سنّت رسول و زندگى مسلمانان صدر اسلام از صحابه و تابعين رجوع كنيم .
« قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِي أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّيِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِيَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا خالِصَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ »
، بگو كى حرام كرده است زينتهاى مجاز خدائى را و خوراكهاى نيكو را ، بگو اينها براى كسانى است كه ايمان آوردهاند به روز رستاخيز .
برخى از خاورشناسان برآنند كه تصوف از خارج به اسلام وارد شده و بعضى برعكس مىگويند بذر حقيقى تصوف در قرآن است و بطور كلى هر مذهبى و طريقتى كه پيروان خود را به تقوا و تأمل و اخلاص فراخواند براى پرورش روح تصوف و عرفان آمادگى دارد ؛ با اينحال بايد قبول كرد كه مأخذ تصوف اسلامى ، بعضى كاملا اسلامى و برخى غير اسلامى است ، يعنى هندى ، فارسى ، مسيحى و يونانى است .
چون به قرآن كه بهترين مرجع عقيدتى مسلمانان است مراجعه كنيم آيات بسيارى مىبينيم كه مسلمانان را به اعراض از دنيا و كوشش براى زندگى اخروى دعوت مىكند :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُلْهِكُمْ أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ »
( سورهء منافقون ، آيهء 9 )
اى اهل ايمان هرگز مال و فرزندانتان ، شما را از ياد خدا غافل نسازد و كسانى كه به امور دنيا از ياد خدا غافل شوند ، آنها زيانكاران عالمند .
« وَ مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ تَثْبِيتاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصابَها وابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَها ضِعْفَيْنِ . . . »
( سورهء بقره ، آيهء 265 ) .
مثل آنان كه مالشان را در راه خشنودى خدا انفاق كنند و با اطمينان خاطر دل به لطف خدا شاد دارند مثل دانهايست كه در زمين شايسته بريزند و بر آن باران زيادى به موقع ببار و حاصلى دوچندان كه منتظرند دهد . . . .
همچنين در قرآن ، آياتى است دربارهء ذكر و مراقبت نفس و بسيارى از اموريكه متصوّفين به عنوان « مقامات » برگزيدند و مذهب خود را بر آن بنا نهادند :
« وَ اصْبِرْ