روش سياسى و اقتصادى اسماعيليان
مناسبات اسماعيليان با جلال الدّين آخرين پادشاه خوارزمشاهيان
به طورى كه از مطالعات ل . و . استرويوا (
Stroeva
) محقّق شوروى برمىآيد ، دولت اسماعيليان الموت كه در آغاز امر بر اثر مبارزات دلاورانهء روستائيان ايرانى عليه فئودالها و آل سلجوق ، در 483 هجرى بهوجود آمده بود و هدف اساسى اين نهضت برانداختن اساس بهرهكشى فئودالى و برگشت به دوران تساوى ملكى بود ، با گذشت زمان در اثر نفوذ فئودالها در دستگاه اسماعيليان ، تغيير وضع كلى داد و زمامداران جنبش اسماعيلى به تملّك و تصرّف اراضى پرداختند و چون در بين تودهء مردم هواخواهى نداشتند پنهانى با فئودالهاى همسايه از در دوستى درآمدند و اين روش سازشكارى در عهد جلال الدّين حسن كاملا علنى و آشكار شد ، تا جائى كه سران نهضت اسماعيلى كه تمايلات فئودالى داشتند از مبارزه عليه فئودالها سرباز زدند . جلال الدّين حسن به مذهب اهل سنت گرويد ، و در قلمرو خود مساجدى بنا كرد و با خليفهء بغداد از در دوستى درآمد و خليفه نيز از روش جديد او استقبال كرد و به مسلمانان اجازه داد تا با ايشان نكاح كنند . در سياست خارجى نيز جلال الدّين حسن با پيروى از خليفهء بغداد راه خيانت پيش گرفت و پس از حملهء چنگيز به ماوراء النهر « نخستين كسى از ملوك كه رسولى نزد وى فرستاد و اظهار ايلى « 1 » كرد جلال الدّين حسن بود » ؛ ولى اين وضع با مسموم كردن جلال الدّين حسن و مرگ وى به كلى تغيير كرد . پس از آنكه زمام امور اسماعيليان به دست اسماعيليان
هامش
( 1 ) . تبعيّت .