بين پاپ و ناپلئون بناپارت منعقد گرديد كه بموجب آن بار ديگر كليساى كاتوليك رومى در فرنسه آزاد و برقرار گرديد .
پس از قضيه دريفوس ( 1859 - 1935 ) افسر ستاد ارتش فرانسه كه متهم به افشاى اسرار نظامى بود ، جريان رسيدگى و دادرسى ، از 1894 تا 1930 به طول انجاميد و در طول دادرسى به اين پرونده سياسى و نظامى مردانى چون اميل زولا ، ژ . ژورس ، كلمانسو و آناتول فرانس ، مداخله و اظهارنظر كردند ، هدف عمدهء بيشتر افراد ، بىاعتبار كردن دولت دست راستى بود نه شخص دريفوس ، بالاخره در 1930 پس از انتشار مدارك ، هر گونه ترديدى در بىگناهى دريفوس بر طرف شد .
از نتايج مستقيم قضيه دريفوس ، بىاعتبار شدن سلطنتطلبان و طرفداران كليسا بود .
مردم فرانسه كه در طى قرون از اختلافات سلطنتطلبان و طرفداران كليسا بجان آمده و ناراحت بودند ، سرانجام با جدا شدن دين ، از سياست روى موافق نشان دادند . رئيسجمور فرانسه با پيروى از افكار عمومى ، فرمان عفو دريفوس را صادر كرد و ديوان عالى كشور نهتنها دريفوس را تبرئه كرد ، بلكه وى را با اعطاى نشان افتخار يعنى « لريون دونور » به خدمت در ارتش فرانسه بازگردانيد . » « 1 »
روابط دولت و كليسا در رم :
پس از بازگشت مقر پاپها به رم ، پاپها عموما از صاحبان قدرت دنيائى مستقل بودند ، ولى گاه به ميل خود و در مواردى به حكم اجبار زير نفوذ امپراتوران يا سلاطين واقع مىشدند . كليساى رم براى حفظ موقعيت بين المللى خود ، سعى مىكرد كه از نفوذ افكار و عقايد جديد در اذهان عمومى جلوگيرى نماند ، تا در بنيان معتقدات مذهبى مردم خللى پديد نيايد .
ولى در قرون جديد و معاصر با اكتشافات و اختراعات تازه و با پيشرفت سريع
هامش
قرون جديد » ترجمه فخر الدين شادمان ص 147 تا 150 .
( 1 ) . همان منبع جلد اول ، ص 976 براى كسب اطلاعات بيشتر به جلد دوم دايره المعارف فارسى ص 2281 مراجعه فرمائيد .Grand Larousse . . . Tome 9 - P : 119 .