را پيشه سازيم ، فداكارى عاشقانه داشته باشيم . حس زيباپرستى را زنده نگاهداريم . ما و حافظ در يكچيز مشتركيم و آن تنفّر از جامعهاى است كه بنيادش براساس تزوير و دورويى ، تضاد منافع و خودپسندى باشد . - اما در آنجا كه درپى چاره برمىآئيم ، راه ما از حافظ جدا مىشود ، حافظ مىگويد :
آدمى از مردم خاكى نمىآيد بهدست * عالمى از نو ببايد ساخت وز نو آدمى
مصرع دوم اين شعر شعار ماست ، ما هم مىخواهيم عالمى نوين و آدمى نوين بسازيم ، ولى دانش امروز نشان داده است كه اين عالم و آدم با همين « مردم خاكى » ساخته خواهد شد و آن روز رسيده است كه آرزوى بشر دوستانى مانند حافظ صورت عمل بگيرد . » « 1 »
حمد اللّه مستوفى
خواجه احمد بن ابى بكر قزوينى از شعرا و مورخان بنام قرن هشتم هجرى قمرى به شمار مىرود . وى اهل قزوين بود و افراد خاندانش اكثرا از مستوفيان و متصديان امور مالى و مسؤول دخل و خرج كشور بودهاند . خواجه رشيد الدين فضل اللّه ، چون به استعداد و آمادگى او وقوف يافت ، حكومت و تصدى ماليات قزوين ، زنجان ، ابهر و طارمين را به او واگذار كرد . بعد از آنكه خواجه رشيد الدين فضل اللّه در سال 718 هجرى در اثر سعايت بدخواهان به قتل رسيد . حمد اللّه مستوفى كه مردى شايسته و خدمتگزار بود ، در جزو ملازمان و همكاران نزديك غياث الدين محمد ، فرزند رشيد الدين فضل اللّه درآمد . بعد از قتل خواجه غياث الدين محمد ، بعيد نيست كه حمد اللّه مستوفى از كار ديوانى بيزارى جسته و به فعاليّتهاى فرهنگى پرداخته باشد .
آثار فرهنگى : حمد اللّه مستوفى مردى پركار و پرثمر بود ، غير از فعاليتهاى سياسى و ديوانى از آثار تاريخى او يكى تاريخ گزيده است كه خلاصهاى از تاريخ عالم و آن را در سال 730 ه . ق به نام مخدوم خود خواجه غياث الدين محمد ، فرزند خواجه رشيد الدين فضل اللّه تأليف كرده است و ديگر ظفرنامه كه تاريخ منظومى است بر وزن شاهنامه ، در هفتاد و پنجهزار بيت ، در تاريخ ايران ، از آغاز اسلام تا روزگار مؤلف و آن را به سال 735 به پايان رسانيده است . علاوهبر اين ، كتاب نزهة القلوب وى نمايندهء تحقيقات و اطلاعات وسيع او در زمينهء جغرافيا و هيات است كه به شيوهء زكرياى قزوينى در آثار البلاد تأليف
هامش
( 1 ) . تلخيص از مقاله احمد قاسمى درباره حافظ