تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 625

مساهمون:

ص٦٢٥
اين كمپانى متعهد بود 16 درصد منافع خالص خرج دررفته خود را به دولت ايران بدهد ، اراضى كه به امتياز اين كمپانى متعلق است قريب به 140 / 33 فرسنگ مربع است ( 000 / 500 ميل مربع ) . تصفيه‌خانه در جزيره آبادان ساخته شد و 150 ميل ( چهل فرسخ ) لولهء زيرزمينى براى عبور نفت از منبع تا تصفيه‌خانه كشيده شده است ؛ تا امروز ( مقصود سال 1335 است ) سى چاه در ميدان نفتون كنده شده و فقط از سه چاه آن ، روزى تقريبا 700 / 2 خروار ( 800 تن ) نفت بيرون مىآيد ؛ در موقع تحصيل امتياز نفت از طرف انگليسها ، ابتدا صحبت معادن نفت تمام ايران بود ولى در اثر مقاومت و معارضه روسها ، ايالات شمالى از دايرهء امتياز خارج گرديد .

مس

دكتر پلاك در كتاب خود در باب ايران مىگويد كه تقريبا در هر قصبهء ايران يك معدن مس هست ، بنا به گفتهء هوتم شيندلر در تنكه شوردار ، كه تقريبا در نيم‌فرسخى مياندشت ( بين شاهرود و سبزوار ) واقع است ، معادن متعدد مس وجود دارد و از آثار موجود معلوم مىشود كه در ايام قديم در آن حوالى كوره‌ها براى بيرون آوردن مس بوده است ؛ در بعضى از نقاط ايران سنگهاى مس ، بسيار غنى است و تا 48 درصد فلز دارند . خراسان و كاشان از لحاظ معادن مس شهرت دارند ، از قرار گفتهء خانيكوف ، اهالى مزينان ( در بين راه عباس‌آباد و استرآباد ) سنگهاى مسى را تا اندازه‌اى آب نموده و مس آن را به سبزه‌وار برده ، از قرار منى 8 قران مىفروشند . شليمر
( Schlimmer )
مىنويسد : « هنوز در خراسان به صورت نامنظم و غيرعلمى در معادن مس كار مىكنند و به‌اين‌صورت احتياجات استان خراسان تأمين نمىشود ، درحالىكه اگر با اصول صحيح شروع به كار كنند ، مس اين منطقه براى ايران و افغانستان كافى است . »

معادن آهن

معادن آهن در ايران فراوان است ، بنا به عقيدهء چارنوتاما ، بين سلطانيه و قزوين سنگهاى آهن‌دار زياد است و در شمال ايران يعنى در منطقه قراجه‌داغ آذربايجان سنگهاى آهنى بسيار است . ويل براهام
( Wilbraham )
انگليسى كه در سال 1252 جزء هيئت نظامى به ايران آمده ، مىنويسد : سنگهاى آهن ايران 60 درصد آهن دارد . ساير كارشناسان نيز به وجود سنگ آهن در نقاط مختلف ايران اشاره كرده‌اند . از جمله دكتر تيتز
( Tietze )
كه دربارهء معادن ايران تحقيق كرده ، مىنويسد : در كوههاى نجف‌آباد فريدن اصفهان سنگهاى آهن بسيار است و مقدار آهن خالص آن به 09 / 59 درصد مىرسد . راجع به معادن آهن ايران ، در پنجاه سال اخير تحقيقات فراوانى به وسيلهء كارشناسان خارجى به‌عمل آمده است ؛ ولى گزارشهاى آنان غالبا مغرضانه و بر خلاف حقيقت بود ، زيرا ايجاد كارخانهء ذوب آهن را در ايران به مصلحت اقتصادى خود نمىدانستند ؛ در سالهاى اخير گزارشها و اقدامات عملى كارشناسان دولت
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 625 | مرتضى راوندى