كار مىكردند ، موارد استعمال مختلف داشتند ليكن اصطلاحا همه آنها را آسيا مىناميدند تاكنون چندينبار دينى را كه مدنيت مغربزمين به كشور چين يعنى مادر بسيارى از اختراعات اساسى ، دارد گوشزد كردهايم .
باروت توپ كه استعمال آن در اروپا طى قرن سيزدهم ميلادى معمول شد ، بار ديگر ميزان اين دين را بالا مىبرد ؛ با اينحال ، اين نكته را متذكر مىشويم كه مردم چين كه صاحب اينهمه اكتشافات و اختراعات بديع بودند و نبوغ خلاق داشتند ، نمىتوانستند از اين ابداعات خود بهره بردارند و حال آنكه اروپائيان حداكثر سود را از آن بردند .
شايد بدون كمك اروپائيان ، هنر اشياى لاكى و ابريشمسازى و فنون ساختن باروت توپ و چاپ كه همه ابداعات چينى هستند تا قرن بيستم به همان حال باقى مىماند ( ! )
درواقع در سرزمين امپراطورى چين جوانهاى ايجاد شد و حال آنكه اين جوانه فقط در اروپا تبديل به درختى گرديد و ميوههاى فراوان داد . . . ايرانيان و آشوريان قديم براى آتش انداختن به مواضع دشمن تيرهايى آغشته به نفت سياه به طرف آنها پرتاب مىكردند . . . ترقيات مهمى كه نصيب اين سلاح گرديد ، مرهون اهالى بيزانس است . . .
از قرن سيزدهم ميلادى مورد استعمال اساسى آن به وسيلهء قوم اخير معين شد ، وقتى كه مقدارى از آن را در انتهاى لولهاى از آهن قرار مىدادند و آتش مىزدند ، مىتوانستند به وسيلهء آن ، قطعات سنگ يا فلز را به مسافات دور پرتاب كنند ، اما چند سالى طول نكشيد كه توانستند قطر و ضخامت اين لوله را به ميزان قابلملاحظهاى افزايش دهند و به اين وسيله قديميترين انواع توپ بهوجود آمد كه آن را بمبارد
( Bombarde )
مىناميدند . . .
بعدها درصدد برآمدند كه سلاحهايى ايجاد كنند كه بيشتر قابليت استفاده داشته باشد و قبل از همه در فكر اسلحهء دستى افتادند ، به اين طريق از بمبارد و ظريفترين همهء فرزندان آن « زنبورك » يك سلسلهء اخلافى بهوجود آمد كه عبارت از انواع و اقسام تفنگهاى فتيلهاى قديمى مىباشند . . . براى ساختن توپ و تفنگ فتيلهاى و انواع گلولههاى بزرگ و كوچك توپ و تفنگ ، احتياج به فلز داشتند و بنابراين ، تقاضا براى انواع فلز افزايش مىيافت . . . تا آن زمان همهچيز را از چوب مىساختند ، براى ساختن خانه و براى تهيهء كشتى چوب بهكار مىرفت ، انواع قرقره و جراثقال . . . و لولههاى آب و چرخهاى نساجى و همهء لوازم ساختمان و زراعت و تلمبهها و چرخ و دندههاى آسياى آبى يا بادى و غيره را فقط از چوب درست مىكردند ؛ فلزات فقط موارد استعمال كوچكى داشتند ، قسمتهاى برندهء ابزار كار و اسلحه و زره و نردهها و قفلها را از فلز درست مىكردند .
براى تهيهء فلز ، بعضى روشهاى قديمى و مقدماتى را كه از قدما به ارث رسيده بود بهكار مىبردهاند ، از اينقرار ، چون مواد معدنى آهن ، در طبيعت ، عموما به صورت اكسيد