قديمترين نوع آسياى بادى در سيستان بود و مردم اين منطقه از بادهاى منظم 120 روزهء سيستان كه از شمال به جنوب مىوزيد ، براى بهكار انداختن آسيا استفاده مىكردند .
اين دستگاهها كه بعضى از آنها 8 پره افقى داشت ، مىتوانست سنگهاى بزرگ آسيا را به حركت درآورد . با اين آسيا ، توربينى بود كه سرعت باد را تنظيم مىكرد .
براى استفادهء منظم از اين دستگاه لازم بود كه نيروى وزش باد را به وسائلى تنظيم كنند ، زيرا در صورت فقدان چنين وسيلهاى بيم آن بود كه در اثر وزش بادهاى سخت ، سنگ آسيا به سرعت به گردش درآيد و در اين صورت احتمال شكستن سنگ يا سوختن آرد مىرفت .
از اين آسياها بعدها كشورهاى شمالى افريقا و سيسيل كه زير نفوذ مسلمين قرار گرفته بودند ، نيز استفاده مىكردند ؛ و بعضى از اين آسياها براى گرفتن روغن زيتون يا خارج كردن شكر از نى مورد استفاده قرار مىگرفت . » « 1 »
صنعت قالى ايران
يكى از صنايع بسيار قديمى ايران ، صنعت قالىبافى است . به - عقيدهء « آ . س . ادواردز »
( A . S . Edwards )
ايران « كشورى است كه در زمستان ، خيلى سرد مىشود ، و بىشك از روزگار قديم فرشى براى زمين خيمهء چادرنشينان وجود مىداشت و چون ايرانيان ذاتا مردمى هنرمند و صنعتگرانى باذوق هستند ، قاعدتا نمىگذاشتند مدتى طولانى ، حال به اين منوال بماند و مانند اسكيموها و يا قبايل سرخپوست ، زمين خيمهها را فقط با پوست حيوانات مفروش كنند . - احتياج به ساختن فرشى كه بيشتر به درد بخورد و متنوعتر باشد و از همه مهمتر آنكه رنگينتر و پرنقش و نگارتر باشد وجود داشت ؛ و چون گوسفند در ايران ، حيوان بومى است ، مواد لازم هم براى فرش موجود بوده است ، بهاينترتيب كاملا محتمل است كه قالى بافتهشده از گره - هاى فراوان در اثر هنرمندى ايرانيان به تدريج جاى گليم يا تخته پوست گوسفند را كه فرش اصلى خيمهء چادرنشينان فلات ايران بوده است گرفته باشد . . . » « 2 »
ديگر از قرائنى كه قدمت اين صنعت را در ايران تا حدى روشن مىكند ، كشف قطعه فرش كوچكى است در گورگانهاى پازيريك ( واقع در شوروى ) ؛ به نظر يكى از شرق - شناسان شوروى ، موسوم به « رودنكه » اين فرش متعلق به عهد هخامنشى است ، روى هر مربع اين فرش صحنهاى مشتمل بر چهار زن كه در مقابل آتشدان مشغول انجام مراسم مذهبى هستند ديده مىشود ؛ در اين فرش ، در هر سانتيمتر مربع آن از يك طرف 22 گره و از طرف
هامش
( 1 ) - على مظاهرى ، زندگى مسلمانان در قرون وسطا ، ترجمهء مرتضى راوندى ، از ص 391 به بعد . ( به اختصار )
( 2 ) - ر . ك : ميراث ايران « قالى ايران » ، ص 261 به بعد .