فصل دهم هنر و صنعت باستانى ايرانيان
در نتيجهء مطالعات مداوم باستانشناسان ايرانى و خارجى در يكى دو قرن اخير ، اسرار تازهاى از هنر باستانى ما به دست آمده است ، كاوشهايى كه بهطور منظم در نيم قرن اخير در نقاط مختلف ايران ، از جمله : در لرستان ، كرمانشاهان ، سقز ، كلاردشت ، گرگان و تپهء تاريخى حسنلو و هرسين و الشتر و خرمآباد و ديگر نقاط بهعمل آمده است ، به خوبى نشان مىدهد كه سكنهء اين مناطق با ابداع آثار هنرى آشنا بودهاند . در ميان اشياء مختلفى كه به دست آمده است ، شمشيرهاى آهنى ، كلنگ برنزى ، سنجاقهاى برنزى ، قبضه خنجر مفرغى و انواع ظروف سفالين ارزش هنرى دارد و كارشناسان پيدايش آنها را تا دو هزار سال قبل از ميلاد حدس مىزنند .
علاوه بر اشياء زرين و سيمين كه در سقز و مناطق جنوبى درياچهء اروميه كشف شده ، در ناحيهء « كلاردشت » در سال ( 1318 ه . ش . ) حين ساختن قصر ييلاقى ، تعدادى ظروف زرين و مقدارى مفرغ آلات و ظروف سفالين به دست آمده است .
در تپهء تاريخى حسنلو واقع در 85 كيلومترى جنوب رضائيه ، اشياء فلزى و سفالى گوناگونى كشف شده ، همچنين در گورستان خوروين در 80 كيلومترى شمال شرقى تهران و در ناحيهء « گنجتپه » از گور مردگان ، مقدار زيادى ظروف مختلف سفالين و اشياء برنزى به دست آمده است . - ظروف سفالين را با دست مىساختند و روى آن نقوش و خطوطى پديد مىآوردند ، اين ظروف به اشكال مختلف نظير : كوزه ، قورى ، نعلبكى ، انواع كاسه ، ظروف ساغرى ، ظروف كروى و ديگ ساخته شده است . در ميان اشياء فلزى مكشوفه ، اسلحه ، اثاثه فلزى و زيورآلات جلب نظر مىكند . غير از انواع مختلف خنجر ، پيكان ، و تبر ، تعدادى ظروف فلزى ، نظير چراغهاى فلزى ، سهپايه ، چنگالها ، چمچهها ، انبرهاى فلزى و برنزى و زيورآلات و اشياء تجملى نظير گردنبند ، سنجاق زلف ، حلقههاى انگشتر ، گوشواره و دستبندهاى برنزى و سوزنها و آويزهاى طلا ديده مىشود كه مىتوان آنها را