المؤمنين و المؤمنات . . . و قاعدهء عروسى و زفاف ايشان بدينطريق است كه جوانان ايشان مادام كه در كمالات و علوم و كسب فنون تجارت كاملعيار ديركار نشوند و عمرى از ايشان نگذرد كه معيشت خود را از كسب و هنر خود تحصيل كرده مصروف دارند ، اقدام بر تزويج نخواهند كرد و همچنين دختران ايشان مادامى كه از همهء هنرها بابهره و به - كارى واداشته نشوند و اقلا 20 سال از عمرشان نگذرد شوهر نخواهند كرد . . . » « 1 »
تعدد زوجات در آسياى جنوب شرقى
بهطوريكه از گفتگوهاى « اوريانا فالاچى » با « سيهانوك » پادشاه مستعفى كامبوج برمىآيد ، در جنوب شرقى آسيا ، مخصوصا بين طبقات ممتاز و پادشاهان تعدد زوجات عملى قبيح تلقى نمىشود ، سيهانوك با صراحت مىگويد : « . . . پنج معشوقهاى كه من داشتم در مقابل شصت معشوقه پدربزرگم هيچ نبودند و يا در مقابل سيصد معشوقه جدم . و اما پدرم فقط يك معشوقه داشت كه آن هم زنش بود يعنى مادر من . من هم بدم نمىآمد كه مثل پدرم باشم ، ولى آنوقتها كه پادشاه بودم بين سالهاى 1941 تا 1955 مادرم مايل نبود من ازدواج كنم ، چون نمىخواست با يك ملكهء ديگر رقابت داشته باشد و مىگفت : « براى ازدواج خيلى جوانى » فقط اجازه داشتم معشوقه بگيرم ، كه خيلى زود شدند پنج نفر . . . از يك طرف تعدد زوجات چيز خوبيست ، چون مانع بيكارى و كسالت مىشود . من هميشه مىگويم : « يكزنه بودن مساوى است با يكنواختى . » ولى از طرف ديگر تعدد زوجات زحمت عجيبى است و نمىدانم پدربزرگم چه مىكرد ؟ بايد در نظر داشته باشيم كه او از هر شصت معشوقهاش استفاده مىكرد ، دويست بچه داشت . و اما دربارهء جدم من مطمئنم كه لا اقل نيمى از آن زنها را محض تماشا نگاه داشته بود . روزى كه از سلطنت استعفا كردم و با « مونيك » ازدواج كردم ، فورا حال خود را ، بهتر ديدم و امروز كه پنجاه و يك سال دارم واقعا از داشتن يك زن ، خيلى خوشحال هستم ، نهتنها به خاطر اينكه مونيك زيباست ، بلكه از اينجهت كه در اين سن و سال نمىتوان به پنج زن رسيد و در ضمن در پكن هم نمىشد اين كار را كرد ، چينيها چنين مسائلى را رسوايى مىدانند . . . . » « 2 »
فساد در دربار قاجار
« از بازگويى اين دو نكته شرم دارم كه مورخان معاصر در مورد ميرزا آقا خان نورى ( صدر اعظم ايران در دورانى كه ناصر الدين شاه ، جوانى بوده است بيست يا بيست و پنجساله و از لحاظ زنبارگى و خوشگذرانى بالطبع زيادتطلب ) و ميرزا على اصغر خان امين السلطان ( صدر اعظم ايران در دورانى كه ناصر الدينشاه ، مردى بوده است شصت يا 65 ساله و از لحاظ زن و مسائل جنسى بالطبع
هامش
( 2 ) - ر . ك : سفرنامهء رضا قلى ميرزا ، پيشين ، ص 581 به بعد .
( 1 ) - اوريانا فالاچى ، مصاحبه با تاريخ ، ترجمهء پرويز ملكى ، ص 88 و 89 ( به اختصار ) .