به خاطر زيبايى يا علايق عشقى صورت گيرد با شكست مواجه خواهد شد ، يا آشفته خواهد گشت . . . ازدواج براى آنكه پايدار بماند ، بايد به صورت رفاقت درآيد . مونتنى با متفكران يونانى نيز همعقيده بود ، كه مرد نبايد پيش از سى سالگى زن بگيرد . . . » « 1 » ( ! )
تناسب و همآهنگى سنى در ازدواج
يكى از مسائل بسيار مهمى كه در ايران كمتر مورد توجه قرار مى - گرفت ، تناسب سنى در ازدواج بود ، مردم آن روزگار براى احساسات و عواطف و تمايلات زن ، ارزش چندانى قائل نبودند و زن را به تمام معنى كلمه ، بازيچهء تمايلات و غرايز جنسى مرد ، مىانگاشتند ، اين انديشهها و سنتهاى اجتماعى با گذشت زمان كاملا تثبيت شده بود .
جلابى در كشف المحجوب مىنويسد : « . . . اندر خبر است كه عمر بن الخطاب رض مر ، ام كلثوم را دختر فاطمه بنت محمد مصطفى صلعم خطبه كرد از پدرش على رضى اللّه عنهم اجمعين ، على گفت او بس خرد است و تو مردى پيرى و مرا نيت است كه به برادرزادهء خويش دهم عبد اللّه بن جعفر رض ، عمر پيغام فرستاد يا ابا الحسن اندر جهان زنان بسيارند بزرگ و مراد من از ام كلثوم اثبات نسل است ، نه دفع شهوت ، لقوله عم ، كل سبب و نسب ينقطع الاسببى و نسبى كنون مرا سبب هست ، بايدم تا نسب نيز با آن يار باشد . . . على رضى اللّه عنه وى را به دو داد و زيد بن عمر ، از وى بيامد . . . »
* تاريخ ايران پر است از ازدواجهاى نامتناسب و ظالمانه ، كه در جريان آنها چيزى كه مطلقا مورد توجه قرار نگرفته است ، علايق و تمايلات دخترانست .
محمد غزنوى در داستان 179 در وصف روحيات و خصوصيات اخلاقى شيخ احمد جام مىنويسد :
« . . . وى در سن 80 سالگى خواستار دخترى 14 ساله شد ، مادر اين دختر راضى نمىشد كه مرد پير است و شيخ الاسلام ترك نمىكرد ، بالاخره شيخ موفق به كسب موافقت مادر دختر گرديد و دختر را به نكاح خود درآورد . . . »
رفتار شيخ احمد جام با زنانش
شيخ نسبت به زنانش نيز سختگير بود ، يكى از آنها را به جرم آنكه يك بار بىاجازت شيخ با خويشى به تاكستان رفته بود مفلوج و دو
هامش
( 1 ) - ويل دورانت ، آغاز عصر خرد ، ترجمهء اسماعيل دولتشاهى ، ص 429 .