طرح كنيم كه با مقتضيات عصر ما سازگار باشد . . . » « 1 »
دورهء جوانى و نوجوانى
« دورهء نوجوانى و جوانى از 12 تا 18 يا بيست سالگى ادامه دارد و در دختر و پسر و افراد مختلف ، پايان آن فرق مىكند . اين دوره هم آخرين مرحلهء رشد و تربيت است و هم دورهاى است كه با مراحل گذشته كه معمولا آنها را بر روى هم دورهء كودكى مىنامند تفاوت فاحش دارد .
از لحاظ زيستشناسى ، اين دوره با بيدارى عمل جنسى كه از خلال « پديدهء بلوغ » ظاهر مىشود مقارن است . . . در سالهاى نخستين اين دوره تربيت شخصيت در درجهء اول اهميت قرار دارد ، درحالىكه در سالهاى بعد ، تربيت فرهنگى و تمدنى ( يعنى آشنايى با علم و ادب ) حائز اهميت بيشتر است ؛ دورهء نگرانىآور بلوغ از 12 تا تقريبا 16 سالگى است و ديگرى دورهء شور و شوق جوانى است كه از 16 تا 20 سالگى به طول مىانجامد . . .
نگرانى نوجوان ، معلول انعكاس تغييرات بدنى او در حيات روانى اوست ، رشد درونى بدن به صورت دو رشته پديدههايى جلوه مىكند ، كه بر اثر عمل غدد بستهء داخلى حاصل مىشود ؛ از جمله مىتوان از آخرين رشد قد و وزن نام برد كه در دختران زودتر از پسران صورت مىگيرد ؛ ديگر ، ظهور صفات جنسى فرعى يا ثانوى است كه خود نشانهء پديدهء عمدهيى است ، سوم رشد دستگاه تناسلى است كه عادت ماهانه در دختران و نخستين احتلام در پسران از آثار آن بهشمار مىرود .
اين تغييرات عميق و دشواريهاى گذران رشد ، كه غالبا همراه جوانهاست رويهمرفته در روحيات شخص اثر مىكند ، و سبب اختلال و تشنجى مىشود كه جنبههاى خاص متعددى به خود مىگيرد و از مشخصات اين دوره است . . . توجه و دقت نسبت به بدن بيدار مىشود ، در دختران مخصوصا حجب و حيا ، ظاهر مىگردد ؛ و كنجكاويها و بازيهاى جنسى و كامجويى پسران جوان به دست خود و بهوسيلهء بدن خود و شور و التهاب جديدى كه نوجوانان را به - سوى جنس ديگر مىكشاند ، همه و همه نشانههايى است كه اغلب با بيدارى و ميل به بدن ديگر ، آن هم به رنگ جنسى آن همراه است . . . » « 2 »
در پايان اين مرحله ، رفاقت جاى خود را به احساسات پرتوقعتر و مشكلپسندتر يعنى به دوستى مىدهد ، كه غالبا مقدمهء پيدا شدن عشق است . . . تغيير و تلون علائق و عقايد و همچنين ميل به مباحثه ، مقدمهء پختگى عقلى است .
. . . دورهء بلوغ نمايندهء اين است كه رشد درونى اعضا بار ديگر حملهء خود را آغاز
هامش
( 1 ) - همان كتاب ، ص 99 .
( 2 ) - ر . ك : سه رساله دربارهء ميل جنسى ، پيشين ، ص 148 به بعد .