مخاطب و سرافراز مىشوند و شبها از بادهء مينا و معجون خضراء سرگرم مىشدند و به هركدام از امراء حاضر ، حكومت مملكتى از ممالك ايران و سردارى سپاه و سررشته وزارت از امور دولتى و استيفاء اداره مملكتى داده مىشد .
معجون خضراء ، كنايه از بنگ است ، اصولا بنگ در اصطلاح قديم فقط به كلمه سبز تعبير مىشده است :
هرگه كه من از سبز طربناك شوم * شايسته سبز خنگ افلاك شوم
با سبز خطان سبزه خورم در سبزه * زان پيش كه همچو سبزه در خاك شوم » « 1 »
ملك فخر الدين كرت
حتى به مناسبت سبزى بنگ ، عوام آن را ( آقا سيد ) هم مىگفتهاند ، ادوارد براون ، هنگامى كه به كرمانشاه آمده است ، در منزلى قليانى برايش چاق مىكنند كه ظاهرا ( آقا سيد ) در آن بهكار رفته بوده است . » « 2 »
شاه سلطان حسين نيز در سال اول حكومت خود به وزير و داروغهء كاشان دستور مىدهد كه « ساكنان خطه ايمان . . . دست به آلت قمار دراز نكرده . . . پيرامون آن عمل شنيع نگردند و كل وجوه بيت اللطف و قمارخانه و چرسفروش ، و بوزهفروش ممالك محروسه را كه هر ساله مبلغهاى خطير مىشد به تخفيف و تصدق فرق فرقد . . . مقرر فرموديم . . . بدكاران در حضور اهالى . . . توبه كنند ، مرتكبين محرمات مذكوره را تنبيه و تأديب . . . هرگاه استمرار بدان افعال ذميمه نمايد ، بر نهج شرع مطاع حد جارى . . . به نوعى تنبيه نمايند كه موجب عبرت ديگران گردد . . . اهالى و اوباش را نيز از كبوترپرانى و گرگدوانى و نگاه داشتن گاو و قوچ و ساير حيوانات جهت جنگ و پرخاش كه باعث خصومت و عناد است . . . ممنوع ساخته . . . فروگذار ننمايند ، شوال 1106 . » « 3 »
شاه اسماعيل سوم ، در دوران كوتاه زمامدارى خود دستور داد « قهوهخانههاى اصفهان تعطيل شوند ، درحاليكه قهوهخانهها براى مردم ضررى نداشت و مردم با نوشيدن قهوه و شربت ، رفع خستگى مىكردند . . . مردم اصفهان عادت كرده بودند كه صبحانه را در قهوهخانه تناول نمايند . . . تعطيل قهوهخانهها مردم اصفهان را كسل كرد ، عدهاى از كاركنان قهوهخانهها گرفتار بيكارى و گرسنگى شدند ؛ مردان اصفهانى نمىدانستند كجا صبحانه بخورند ، وسط روز يا بعد از خاتمه كار ، براى رفع خستگى كجا بروند . . . حكم ديگر شاه اسماعيل سوم اين
هامش
( 1 ) - ر . ك : تاريخ كرمان ، ص 377 به بعد .
( 2 ) - ادوارد براون ، يكسال در ميان ايرانيان ، ترجمه ذبيح اللّه منصورى .
( 3 ) - حسن نراقى . آثار تاريخى كاشان ، ص 332 .