قوطى مخصوص فلونياى خود را خواست ، فلونيا تركيبى از ترياك و بنگ و مواد مخدر ديگر بود كه به صورت حب مىساختند و در قوطى خاصى براى شاه آماده بود ، سر اين قوطى را معمولا حسن بيك معشوق او مهر مىكرد آن شب پريخان خانم با موافقت جمعى از سران قزلباش . . . حبهاى فلونيا را به سمى مهلك درآميخته بود ، بههمينسبب چون قوطى را به دست حسن بيك دادند ، مهر خود را بر سر آن نديد و هرچه شاه را از خوردن فلونيا منع كرد ، نشنيد و مقدارى زيادتر از معمول در دهان افكند و حبى چند به او داد ؛ روز ديگر تا نزديك ظهر شاه از خوابگاه بيرون نيامد . » « 1 » پس از آمدن وزرا و پزشكان و شكستن در ، شاه را مرده و مسموم يافتند . بهاينترتيب اين پادشاه شقى پس از يكسال و نيم سلطنت ، در سن 43 سالگى درگذشت .
شاه عباس و ترياك
« شاه عباس در سالهاى اول پادشاهى خود با دو چيز به دشمنى برخاست يكى ريش و ديگرى ترياك ، در سال دهم سلطنت خويش فرمان ريش - تراشى عام داد و اين حكم چنان به خشونت و سختى اجرا شد كه در بسيارى از شهرهاى ايران ريش ( سادات و صلحا ) را هم تراشيدند .
يك سال پيش از آن ، يعنى در سال 1005 نيز كارمندان ترياكى دربار خود را تصفيه كرده بود . . . كشيدن ترياك ، يعنى دود كردن آن در زمان شاه عباس اول هنوز در ايران معمول نبود و در تاريخهاى زمان او از اين عادت خبرى نيست .
محمد طاهر نصرآبادى در تذكرهء خود انواع مكيفات را چنين نام مىبرد : « حب جدوار ، سفوف ، خشت در بهشت ، حب عنبرين ، حب افيون ، محلول كوكنار . »
جدوار ، ريشه گياهى بوده است بنفشرنگ كه از چين و هند به ايران مىآوردند .
كوكنار
عادت ناپسند ديگر ، نوشيدن كوكنار دم كرده بود ، پوست خشخاش را مثل چاى دم مىكردند و مىنوشيدند ، در شهر اصفهان و ساير شهرها ، كوكنارخانههاى بسيار وجود داشت .
تاورينه ، جهانگرد معروف فرانسوى ، در وصف كوكناريان در سفرنامه مىنويسد :
« . . . در شهر ، محلهاى مخصوص براى نوشيدن كوكنار هست ، مشتريان چون داخل آنجا مىشوند ، بىحوصله و مثل مرده مىمانند ، اما همين كه دو يا سه فنجان نوشيدند ، پرحرف و عصبى مىشوند و باهم به نزاع برمىخيزند و سپس آهستهآهسته به صلح مىگرايند و شروع به سخنان بىمعنى و خندههاى بى جا مىكنند و به حركاتى مىپردازند كه گويى آنجا حلقه ديوانگانست .
شاه عباس ، در روز دوم جمادى الثانى سال 1030 هجرى ، نوشيدن آب كوكنار را هم
هامش
( 1 ) - نصر اللّه فلسفى ، زندگى شاه عباس اول ، ج 1 ، ص 31 .