فصل پنجم تاريخچه انتشار و شيوع مواد مخدر در ايران
ترياك
ترياك يكى از مواد مخدر و زيانبخشى است كه قرنها در ممالك شرق ، خوردن و كشيدن آن معمول بود و شيرابهء تلخ آن ، از خشخاش يا كوكنار به دست مىآيد : « ترياك داراى آلكالوئيدهايى از قبيل مرفين ( كه هروئين از مشتقات آنست ) و كودئين است ، كه هرچند داروهايى مفيد هستند ، مواد مخدر اعتيادآور ، نيز مىباشند ، لودانوم نيز تنتورى از ترياك است . » « 1 »
بهطوريكه از منابع ادبى و تاريخى برمىآيد ، ترياك قرنها قبل از استقرار صفويه وجود داشته و از آن چون دارويى استفاده مىكردند . ترياك به معنى پازهر يا پادزهر و فازهر بود و معربش ترياق است و براى دفع زهر به كار مىبردند .
قليان كشيدن در عهد صفويه
نويسندهء كتاب حدود العالم ضمن توصيف خشخاش مى - نويسد : ( شير او ترياك است زهر مار و كژدم را . ) يعنى شيرهء ترياك دواى زهر مار است . فردوسى فرمايد :
كه اين آشتى جستن از بهر چيست * نگه كن كه ترياك اين زهر چيست
چنان كه گفتيم قبل از روى كار آمدن صفويه ، استفاده از ترياك معمول بود ولى به جاى
هامش
( 1 ) - ر . ك : دائرة المعارف فارسى ، پيشين ، ج 1 ، ص 638 .